|

Асуувал Монгол ялна, эс асуувал МАН ялагдана

Манай улстөрчид "галтай асуудал”-ыг PR-аар шийдэх нь элбэг. Улаан нүүрээрээ тулах нь ховор. Ер нь дургүй. Чадахгүй, мэдэхгүй, эрх мэдэлгүйдээ биш байх. Уг асуудлын эрсдэл өөр дээр нь буух, улс төрийн карьерт нь хасах оноо болохоос болгоомжилдог хэрэг. Үндсэн хуулийн өөрчлөлт тийм  "галтай сэдэв” бүхий хэд хэдэн асуултын тэмдэгтэй. Тэдгээрийн нэг нь өөрчлөлтийг ард түмнээс асуух, эс асуух тухай маргаан.  АН ард түмнээс асуух ёстой гэв. Асуухгүй бол Үндсэн хуулийн зөвшилцлөөс гарна гэнэ. Энэ бол АН-ын үнэн санаа биш, ердөө  улс төр нь. МАН-ын зарим хүн Долоон буудлын Должин эмээ юугаа мэддэг юм, түүнд Үндсэн хуулийн өөрчлөлт хамаагүй гэх. Тийм ээ, Должин эмээ мэдэхгүй байж болно. Мэдэх ч албагүй. Гэхдээ эмээ нийгмийн олонлогийн нэгэн амьд эс.  Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг Должин эмээ мэдэхгүй ч, түүнд хүлээн зөвшөөрөгдөж байж хүчтэй болно. Ойн тухай хууль, Авто тээврийн тухай хууль Должин эмээд ёстой хамаагүй. Харин Үндсэн хууль хамаатай.  Зуутын доллар адил нийгмийн олонхид таалагдах ёстой, хүн бүхэнд хамаатай ганц хууль бол Үндсэн хууль, түүний өөрчлөлт юм. 
Яагаад гэвэл Үндсэн хууль, түүний өөрчлөлт нь аль нэгэн салбар, нийгмийн нэг сегментэд зориулагдаагүй. Үндсэн хууль нь хууль, нийгмийн гэрээний хослол. Барилгаар бол таны мөрөөдлийн байшингийн суурь нь Үндсэн хууль. Монголчууд бидний байгуулахаар зорьж буй нийгмийн "замын зураг” нь Үндсэн хууль. Иймд Үндсэн хуулийн өөрчлөлт ард түмэнд хүлээн зөвшөөрөгдөх нь түүнд оруулсан өөрчлөлтөөсөө чухал. Хүлээн зөвшөөрөгдөх нь бараг нэгд эрэмбэлэгдэнэ.  Парламент хууль батлах эрхтэй. Үнэн. Гэхдээ Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн тухайд парламентын баталсан хэлбэр бол де-факто. Харин ард түмнээс асуух замаар тэдэнд хүлээн зөвшөөрөгдсөн хэлбэр нь де-юре болно.  Тэгвэл ард түмэнд  яаж хүлээн зөвшөөрөгдөх вэ? Ганц л арга буй. Тэр нь ард түмнээс асуух, тэдний дэмжлэгийг авах. Ард түмнээсээ асууж дэмжүүлсэн Үндсэн хуулийн өөрчлөлт илүү хүчтэй болно. Тийм өөрчлөлтөөс Монгол хожно.  Ард түмнээсээ асуугаагүй, кнопны хүчээр баталсан өөрчлөлт улс төрийн сэдэв л болно. Асуугаагүй баталсан Үндсэн хуулийн нэмэлт нь улс төрийн сэдэв болохын зэрэгцээ оруулсан эерэг сайн өөрчлөлтөө ч ач холбогдолгүй болгох эрсдэлтэй. Хоёр жишээ хэлье. Үндсэн хуулийн 2000 оны өөрчлөлтөд сайн заалт ч бий, муу  нь ч бий. Гэвч энэ өөрчлөлт нийгэмд "Дордохын долоо” гэх муу нэр нь илүү.
Зөвхөн энэ өөрчлөлтийг шүүмжилж ярьсаар УИХ-д сонгогдсон, улс төр хийж яваа хүн ч бий. Энэ бол 2000 оны өөрчлөлт ард түмэнд хүлээн зөвшөөрөгдөөгүйн сул талыг улс төр болгон ашигласан хэрэг. Хэрвээ тухайн үед ард түмнээсээ асуусан бол 2000 оны өөрчлөлтийн муу, сөрөг заалт нь ард түмний шүүлтүүрээр шүүгдэж хасагдах, хамгийн багадаа хожмоо "Дордохын долоо” гэх нэр хоч авахгүй байв. Ер нь ард түмний олонхийн дэмжсэнийг, ард түмэнд хүлээн зөвшөөрөгдсөнийг шүүмжилдэг, үгүйсгэдэг ард түмнээсээ илүү ухаантан гэж одоогоор байхгүй. Өөр нэгэн жишээ. Өнөөгийн УИХ, Ерөнхийлөгч аль аль нь тийм сайн нэргүй. Тэгэхдээ ард түмний байгуулсан УИХ, ард түмнээс сонгогдсон Ерөнхийлөгч учраас нийгэмд, нийтэд хүлээн зөвшөөрөгдөж байна. Өмнө нь ч ийм л байсан. Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн амьдрах чадвар  энэ хоёр жишээтэй төстэй. Хэрвээ ард түмнээс асууж тэдний олонхи  дэмжсэн хувилбарыг баталбал хамгийн багадаа л  АН, МАХН, экс Ерөнхийлөгч  Н.Энхбаяр нар 2020 оны сонгуульд Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр МАН-ын өөлөх сэдэвгүй үлдэнэ. Асуухгүй баталбал тэдэнд өөрийгөө баалах бэлэн сэдвийг МАН өөрөө бэлдэж өгснөөс ялгаагүй. Үндсэн хуулийг өөрчлөхдөө ард түмнээ мартсан МАН-ынхан өнөөдөр ард түмнээсээ санал гуйж явна гэх шүүмжийг захын сэтгүүлч бичнэ.
Татвар, торгуулиа бүрэн төлсөн тээврийн хэрэгслийг замын хөдөлгөөнд оролцуулах эсэхийг ард түмнээсээ асуудаг хэрнээ Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг болохоор ард түмнээс асуусангүй гэдгийг захын горилогч хэлнэ. Тэр цагт МАН-ынхан юу гэж хариулах вэ?  2000 оны өөрчлөлт гэдэг нь одоогийн АН-ын байгуулсан хоёр нам засгийн эрх барьж байхдаа 1999 онд Үндсэн хуульд хийсэн өөрчлөлт юм. Сөрөг хүчинтэйгээ зөвшилцөж хийсэн.  Түүнээс хойш УИХ-ын таван удаагийн сонгууль болжээ. АН-ынхан нэгд нь ч УИХ-ын олонхи болоогүй. Харин 2004, 2012 онд арай олон суудал авч, эвслийн Засгийн газар байгуулж байв. Дараалсан энэ олон ялагдалд нь ард түмнээсээ асуухгүйгээр хийсэн "Дордохын долоо” нэртэй Үндсэн хуулийн өөрчлөлт шууд нөлөөлсөн гэхэд хэцүү.
Гэхдээ 1999 оны өөрчлөлт нь олон Засгийн газарт засаглалын хямралын эх болсон нь үнэн юм.  Энэ ялагдлын түүхийг МАН давтаж болно. АН-ын алдааг МАН дагаж бас болно.  2020 оны оны сонгуулийн ялагдлын  эрсдэлээс МАН айхгүй байж ч болно. Энэ нь МАН-ын л хэрэг.  Харин ард түмэнд хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй Үндсэн хуулийн бас нэгэн өөрчлөлтийг Монголын нийгэм хүсч байгаа юу. "Дордохын долоо”-гийн үлгэр үргэлжлэх ёстой юу.  Зөвхөн улс төрийн өнцгөөс харвал болзошгүй байгалийн гамшигтай адилтган аюулын зэргээр үнэлбэл ард түмнээсээ асуусан байхад МАН-ын хувьд хожих нь их, хожигдох нь бага. Харин ард түмнээс асуухгүйгээр Ерөнхийлөгчийн дэмжлэгт эрдвэл, 64 кнопоор бярдвал МАН хожих нь бага, хожигдох магадлал нь илүү их.  Үйл явцыг харвал асуухын болон асуухгүйн зовлонгийн аль аль нь МАН-д байна.
Жишээ нь, "давхар дээл”-ийг бүрэн хориглоогүй өөрчлөлтийг ард түмэн дэмжихгүй талдаа. УИХ-ын гишүүн сайдаар ажиллахыг бүрэн хоригловол парламентын засаглалын сонгодог хэлбэр, дэлхийн жишгээс өөр зүгт явчих гээд байдаг.  Гишүүдийн тоог 108 болгож, УИХ-ын бүрэн эрхийг таван жил болгохыг ард түмэн дэмжихгүй. Иймд "Давхар дээл”-ээ авч үлдэж, Ерөнхийлөгчийн саналаар 108 гишүүн, 5 жилийн бүрэн эрхээ Үндсэн хуулийн заалт болгоё гэвэл ард түмнээс асуухгүйгээр батлахаас өөр хувилбаргүй. Тэгж баталсны сөрөг нь МАН-д, эерэг нь тэдний өрсөлдөгчдөд ирнэ. Тэр цагт саналыг Ерөнхийлөгч гаргасан, Ерөнхийлөгч шахсан гэж мянга тайлбарлаад нэмэргүй. Цуурай адил болно. Ерөнхийлөгч ямарч санал гаргах эрхтэй. Харин саналыг шүүрэн авч хууль болгон баталсан нь, мөн ард түмнээс асуух шаардлагагүй гэж эцсийн  шийдвэр гаргасан нь МАН-ын бүрдүүлсэн УИХ гэдгийг хэн ч мэднэ. Ийм кейс үүслээ гэхэд ямарч PR нэмэр болохгүй.  Товчоор, ард түмнээс асуух замаар тэдэнд хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй Үндсэн хуулийн өөрчлөлт бол "Дордохын долоо”-гийн хоёрдугаар дэвтэр л болох магадлал нь их. 
Г.Отгонбаяр 
Эх сурвалж: Itoim.mn

Сэтгэгдэл бичих

    • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
      heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
      winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
      worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
      expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
      disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
      joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
      sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
      neutral_faceno_mouthinnocent

7 сэтгэгдэл

  1. Зочин:
    The quality of this Ray-Ban replica glasses is very good,replica oakley sunglasses exactly the same as the seller described, very satisfied, really like it, completely exceeds the expected value, the delivery speed is very fast, the packaging is very careful and strict the logistics company has a good service attitude, delivery Very fast, very satisfied with a good shopping quality, replica women oakley sunglasses the owner's attitude is very good, I will patronize again.
  2. louboutin shoes:
    I enjoy you because of your own work on this web site. My mum take interest in managing investigation and it's really obvious why. We all know all of the compelling method you deliver simple tricks through this web site and therefore foster contribution from the others on that point then my child is undoubtedly understanding a lot of things. Enjoy the rest of the year. You are always doing a first class job.
    louboutin shoes http://www.louboutinshoes.uk
  3. nike lebron 15:
    Thanks so much for giving everyone remarkably splendid chance to read articles and blog posts from this website. It's usually very terrific and as well , stuffed with a good time for me and my office fellow workers to search the blog at least 3 times per week to find out the newest stuff you have got. And indeed, I am usually satisfied concerning the remarkable tricks you give. Selected two points on this page are definitely the most suitable we have had.
    nike lebron 15 http://www.lebron15.net
  4. coach outlet stores:
    I wish to express some thanks to this writer for bailing me out of such a issue. Just after checking throughout the search engines and seeing opinions which were not powerful, I assumed my life was done. Existing minus the solutions to the problems you've fixed as a result of your good short post is a serious case, and the kind which may have negatively damaged my career if I hadn't encountered the website. Your primary capability and kindness in dealing with all things was helpful. I am not sure what I would have done if I hadn't discovered such a solution like this. I'm able to at this moment relish my future. Thank you very much for your expert and results-oriented guide. I will not hesitate to suggest the sites to any individual who desires tips on this topic.
    coach outlet stores http://www.coachoutletssale.com
  5. supreme new york:
    I am commenting to make you know of the awesome encounter my wife's princess gained viewing your site. She figured out a good number of things, not to mention how it is like to have a wonderful coaching spirit to let the others without hassle know just exactly specific grueling subject matter. You actually surpassed visitors' expectations. Many thanks for delivering these priceless, healthy, explanatory and even unique guidance on that topic to Julie.
    supreme new york http://www.supremesstore.com
  6. timberland boots:
    I happen to be commenting to let you be aware of what a great discovery my child developed visiting the blog. She came to understand many issues, including what it's like to have an amazing teaching mood to let others really easily comprehend several tricky matters. You really surpassed readers' desires. I appreciate you for offering such warm and helpful, trustworthy, edifying not to mention cool tips about this topic to Gloria.
    timberland boots http://www.timberlands.us
  7. louboutin outlet:
    My spouse and i were very joyous Chris managed to round up his investigation through the ideas he acquired in your weblog. It's not at all simplistic to just always be handing out helpful hints which usually some people may have been selling. So we figure out we have the website owner to appreciate because of that. Those explanations you made, the simple site menu, the relationships you will make it possible to instill - it is many awesome, and it is assisting our son in addition to our family feel that the content is exciting, which is particularly essential. Thank you for all the pieces!
    louboutin outlet http://www.louboutin-outlet.us.com