|

СУДЛААГҮЙ СУДРЫН ГАШУУН “НУЛИМС”

СУДЛААГҮЙ СУДРЫН ГАШУУН “НУЛИМС”

 

Монголын түүх соёлын тухай хүний гараар бичигдэн үлдсэн энэ цагийн хамгийн үнэтэй номын нэг нь "Монголын нууц товчоо” юм. Монгол хүмүүн өөрийн удам судар, үүх түүхээ мэдье гэвэл, Эзэн Чингис хааны байлдан дагуулалт, үр хүүхэд удам судрыг судлахыг хүсвэл энэ ном хамгийн эхэнд эргүүлэх гарын авлага нь гэлтэй. Тиймээс ч айл бүхэн бурхан тахил шигээ хоймортоо залсан байдаг. Гэхдээ "Монголын нууц товчоо”-той адил хэмжээний ном, судрууд Үндэсний номын санд олноор хадгалагдаж байдаг. Одоогоор тус номын сан 3.5 сая гаруй ном, судартайгаас судлагдсан нь тун цөөхөн ажээ.

Ингээд бодохоор бид өөрсдийн үүх түүх, соёл уламжлалаа сайн мэддэг хүмүүс мөн болов уу. Ном бол ертөнцийг харах цонх. Өнөө бидний өнгөрсөн ба ирээдүй билээ. Гэтэл хажууханд хадгалагдаж байгаа эдгээр ном судраа судлахгүй, хамгаалахгүй байна гэдэг Монгол соёлын эмгэнэл юм.

Үндэсний номын санг "Эрдэнэсийн авдар” гэж онцолдог нь учиртай. Учир нь тэнд хамгийн эртний ном нь X зуунд хэрэглэж байсан дал модны навчин дээр бичсэн ном аж. Гэхдээ монгол бичмэл юм уу, санскритээр байхгүй гэнэ. 1651 оны үед дэлхийн өвд бүртгэгдсэн гэж үздэг юм байна. Зарим гадны судлаачид "Монголын нууц товчоо”-ны нэг хувилбар гэх нь бий. Мөн эртний Энэтхэг, төвд номнууд байдаг. Гэхдээ тэдгээр нь эхээрээ биш. Бэх бийрээр, муутуу цаасан дээр бичсэн, дэлгэмэл байдлаар хадгалагдаж байдаг юм байна.
 

НЬЮ-ЙОРК ХОТОД МОНГОЛЫН ТУХАЙ ӨГҮҮЛЭХ 60 ГАРУЙ НОМ БАЙНА


Үндэсний номын санд хадгалагдаж байгаа судар бичгүүдийн 1.5 сая нь нэн ховор бичиг дурсгалд тооцогддог юм байна. Одоогоор номын сангийн нийт сан хөмрөгийн 300 орчим гар бичмэл ном, судрыг цахим хэлбэрт оруулж, цахим хувилбараар уншигчдад хүргэсэн гэнэ. Олон жил хадгалагдаж ирсэн ном, судар хуудсыг нь эргүүлэх төдийд урагдах, сэмрэх аюул тулгардаг тухай номын сангийн захирал Б.Ичинхорлоо ярьж байсан юм.

Тэрээр "Манай номын сан нь Монгол Улсын сан хөмрөгт байгаа эх сурвалж бичгүүдийг эрдэмтэн судлаачдад өгч, шинэ судлагдахуун бий болгох, эрдэм шинжилгээ, судалгааны төв болох зорилго тавьж байна. Монголчууд бид өвөг дээдсээс уламжлагдан ирсэн түүх, бичвэр, олдворуудад хайхрамжгүй хандаж байгаад харамсах сэтгэл төрдөг. Энэ чинь бидний түүх шүү дээ. Номын сангийн ихэнх ховор ном судрууд судлагдаагүй байна. Тэдгээрийг судалж, гайхамшгийг нь хүмүүст хүргэх цаг болсон” гэв.

Үүнээс гадна дэлхийн бусад орны номын сан, сургуулийн архивт Монгол Улстай холбоотой ном, товхимлууд олноор хадгалагдаж байна. Тэдгээрт нэгдсэн судалгаа хэрэгтэй тухай Америкт амьдардаг, монголч эрдэмтэн, түүхч Б.Лувсангэндэн ярьж байсан юм.

Түүнтэй холбогдоход *'Би Америкт одон жид амьдарч байна. Энэ хугацаандаа их сургууль болон номын сангуудад хадгалагдаж байгаа монгол ном судруудыг судлах зорилго тавьсан юм. Түүхч мэргэжилтэй учир сонирхол татсан хэрэг л дээ. Миний олж судалснаар зөвхөн Нью-Йоркийн том болон жижиг номын сангуудад Монголын нууц товчооноос эхлээд "Хубилай хааны цадиг”, "Монголын хаант төр” гээд 40 гаруй энэ цагт бичигдсэн ном байна. Харин монгол бичгээр бичсэн 20 гаруй номтой таарсан. Бас л түүх шашин чиглэлийнх. Америкт монгол бичиг мэддэг хэн байхав. Тиймээс авч уншдаг хүн байхгүй. Бичиг нь элэгдэж, бүдгэрсэн учир тайлж уншихад тун бэрх. Ганцхан хотод судалгаа хийхэд ийм байгаа юм чинь бусад хотуудад очвол олон ном гарах нь тодорхой. Эдгээр ном, судрыг нарийвчлан судалж, дэлхийн ямар орны аль номын санд Монголын тухай өгүүлэх ямар ном байгаа тухай нэгдсэн мэдээлэл гаргавал хэрэгтэй болов уу” гэсэн юм.

Боддог л бодол. Бидний тухай өгүүлэх ном бүтээлүүд дэлхийн булан бүрт энэ мэт тоосонд дарагдаад хэвтэж л байгаа. Тиймээс эдгээр номыг судалж, нэгдсэн мэдээлэл болговол ядахдаа л гадаадад амьдарч байгаа монголчууд минь хаана ч очоод эх хэл дээрээ бичигдсэн номоо унших боломж бүрдэх юм.
 

ТОКИОГИЙН ГАДААД СУДЛАЛЫН ИХ СУРГУУЛЬ 700 ГАРУЙ МОНГОЛ НОМТОЙ


Бичиг соёл гэдэг биднийг тусгаар тогтносон улс гэдгийг батлах хамгийн том өв билээ. эбичиг соёлоо хайрлах, хамгаалах нь иргэн бүхний үүрэг. Гадны орон явж байхад эх орны тань тухай өгүүлэх ном харагдвал хэн ч сөхөж үзэх нь тодорхой.

Токиогийн Гадаад судлын их сургуулийн профессор Х.Фүтаки "Манай сургуулийн номын санд Монголын тухай өгүүлэх олон ном, зохиол бий. Энэ долдугаар сарын тооллогоор 700 гаруй ном тоологдсон. Тэдний дунд Хятад, Монголын хувьсгалын тухай номнууд ч харагддаг. Ховор ном судруудад судалгаа, шинжилгээ хийж байна. Тухайлбал, XX зууны үед Монгол бичгээр бичигдсэн сонин манай номын санд байдаг” гэсэн юм. Япон улс 1911 оноос Монгол хэл судлалын тэнхим байгуулсан түүхтэй. Түүнээс хойш 40 гаруй монгол багш тус сургуульд ажиллажээ.

Харин Санкт-Петербург хотын номын санд 13 боть Ганжуур судар байдаг гэж ОХУ-ын монголч эрдэмтэн Владимир Успенский онцолж байсан юм. Тэрээр "1855 онд Оросын хааны зарилгаар Дорно дахины факультетийг Казаний их сургуулиас тэр үеийн улсын нийслэл Санкт-Петербург хот руу шилжүүлсэн байдаг. Тэр үед хэрэглэгдэж байсан монгол сурвалж бичгүүд одоо ч номын санд хадгалагдаж байна” гэсэн юм.

Энэ мэт бидний түүх дэлхийн өнцөг булан бүрт тараагдсан нь сайшаалтай ч эргээд тэдгээрийг судлах, нийтэд таниулах арга хэмжээ тун бага буй тухай эдгээр эрдэмтэд ярьж байсан юм. Тиймээс монгол үндэстний түүхийг гэрчилж, тусгаар тогтнолын гол бага нь болсон ном, сурвалж бичгүүдийг судлах, түгээн дэлгэрүүлэх ажлыг яаралтай зохион байгуулах цаг болжээ.

Зууны мэдээ
Ч.Гантулга

Сэтгэгдэл бичих

    • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
      heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
      winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
      worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
      expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
      disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
      joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
      sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
      neutral_faceno_mouthinnocent

5 сэтгэгдэл

  1. Moncler:
    <a href="http://edu.bashgmu.ru/blog/index.php?userid=44088/">女性のモンクレー
    ルジャケッツ販売</a>
    <a href="https://balenciagaverkaufs.yolasite.com/">balenciaga verkauf</a>
    <a href="https://xiezi.hatenablog.com/entry/2018/08/28/144617?_ga=2.237110592
    .1905040300.1535425280-1179553080.1535425280/">balenciaga schuhe verkauf </a>
    <a href="http://balenciaga-verkauf.jigsy.com/#builder/">balenciaga schuhe verkauf </a>
    <a href="http://xie-zi.emyspot.com/pages/wie-man-echte-balenciaga-schuhe-find
    et.html/">balenciaga verkauf</a>
    <a href="http://xiezi1.doodlekit.com/blog/entry/4563794/balenciagas-neue-schu
    he-sehen-aus-wie-die-alten-lufer-deines-vaters#/"> balenciaga verkauf</a>
    <a href="http://www.articles.studio9xb.com/Articles-of-2018/balenciagas-pop-b
    outique/">balenciaga verkauf</a>
    <a href="https://my.desktopnexus.com/xiezi/#ProfileComments/">balenci
    aga schuhe verkauf</a>
    <a href="http://www.b-review.com/food-dining/restaurants/balenciaga-schuhe-ve
    rkauf/">balenciaga verkauf</a>
    <a href="http://boybastos.com/male/sa-luxury-uk-replica-watches-%E2%80%93-bes
    t-swiss-replica-watches-sale/#comment-reply-14/">replica watches UK</a>
  2. adidas nmd:
    I and my buddies happened to be reading the best guides found on your website while then I had a terrible feeling I never expressed respect to the web blog owner for them. Most of the young boys were definitely certainly happy to study them and now have sincerely been taking advantage of those things. I appreciate you for getting considerably thoughtful and also for utilizing certain very good subjects most people are really eager to be aware of. My honest regret for not expressing appreciation to you earlier.
    adidas nmd

    I intended to create you a very little note to finally give thanks the moment again about the splendid concepts you've shown on this website. It is quite tremendously open-handed of you to convey publicly just what a few people might have marketed for an e-book to generate some profit for themselves, most importantly seeing that you might well have tried it in the event you considered necessary. These techniques as well served to provide a great way to fully grasp that other people online have similar dreams much like my own to know significantly more around this issue. I think there are numerous more pleasurable periods ahead for many who examine your blog.
    off white jordan 1
  3. adidas gazelle:
    I and my guys were actually viewing the good information and facts located on your website then at once developed an awful feeling I never thanked you for those strategies. My guys ended up so excited to read through all of them and already have truly been making the most of these things. Many thanks for getting well kind as well as for finding certain brilliant things millions of individuals are really wanting to understand about. Our own honest apologies for not expressing appreciation to earlier.
    adidas gazelle

    I want to express my thanks to the writer for rescuing me from such a instance. Right after searching through the search engines and coming across thoughts that were not helpful, I thought my entire life was done. Living without the answers to the difficulties you've solved as a result of the site is a crucial case, as well as ones which might have adversely affected my entire career if I had not encountered your blog post. Your main capability and kindness in taking care of every item was invaluable. I don't know what I would've done if I had not come upon such a subject like this. I'm able to at this time relish my future. Thanks very much for the impressive and result oriented guide. I won't be reluctant to refer the sites to anyone who needs direction on this topic.
    yeezy boost

    I wish to show my passion for your generosity giving support to those individuals that have the need for guidance on your matter. Your personal commitment to getting the message around had been wonderfully informative and have continually empowered others like me to arrive at their aims. Your own insightful key points entails much a person like me and somewhat more to my peers. Thank you; from everyone of us.
    prada sunglasses
  4. moncler:
    Thanks for each of your labor on this web site. My mum enjoys participating in investigations and it is simple to grasp why. Many of us know all relating to the compelling medium you create precious guides by means of this web blog and in addition attract response from some other people about this concept plus our own princess is always discovering a lot. Take pleasure in the rest of the new year. You have been doing a terrific job.
    moncler
  5. john wall shoes:
    I am only commenting to make you know what a incredible discovery our daughter found reading through your web site. She mastered a lot of issues, including how it is like to possess an awesome giving nature to make many more effortlessly know just exactly specific impossible subject areas. You truly exceeded people's expectations. I appreciate you for giving these interesting, healthy, informative and even unique tips on this topic to Evelyn.
    john wall shoes