|

Н.Баяртсайхан: 2019 онд эдийн засгийн сэргэлт үргэлжилнэ

Н.Баяртсайхан: 2019 онд эдийн засгийн сэргэлт үргэлжилнэ

Монголбанкны Ерөнхийлөгч Н.Баяртсайхантай эдийн засгийн сэргэлт, цаашдын сорилтын талаар ярилцлаа.
 
-Үндэсний статистикийн хорооноос эдийн засгийн өсөлт 2018 онд идэвхжиж 6.9 хувь хүрснийг зарласан нь сүүлийн дөрвөн жилийн дээд үзүүлэлт боллоо. Эдийн засгийн өнөөгийн байдал, Монголбанкны оруулсан хувь нэмрийн талаар ярилцлагаа эхэлцгээе.
 
-Монголбанк нэг талаас эдийн засагт итгэх итгэлийг сэргээх, нөгөө талаас санхүүгийн зуучлалыг хэвийн байлгахад чиглэж ажилласнаар эдийн засгийн сэргэлтийн таатай хөрсийг бүрдүүлэхэд хувь нэмэр оруулсан гэж хэлж болно. Эдийн засаг IV улиралд идэвхжсэнээр ДНБ-ийн өсөлт бидний төсөөллөөс давлаа. Энэ үед инфляци найман хувь орчимд хадгалагдаж байгаа нь Төв банкны зорилтот түвшинтэй нийцтэй байна. Бид өнгөрсөн 2016, 2017 онуудад макро эдийн засгийг тогтворжуулж, тулгараад байсан хүндрэлүүдийг богино хугацаанд хохирол багатай даван туулахад гол анхаарлаа хандуулсан. Бодлогын шинэчлэлүүд, олон улсын байгууллагууд болон донор орнуудтай хамтын ажиллагаа үр дүнтэй явж ирснийг энд онцлох нь зүйтэй. Эдийн засагт оролцогчдын итгэлийг сэргээх, зээлжих зэрэглэлийг сайжруулах, гадаад өр төлбөрүүдийг дахин санхүүжүүлж, өсөлт бий болох таатай орчныг бүрдүүлэхэд эдгээр алхам чухал байв. Харин 2018 оны хувьд, эдийн засгийн сэргэлтийн жил бoллоо. Бизнесийн үйл ажиллагаа ийнхүү идэвхжиж, эдийн засагт тэлэлт явагдахад хөрөнгө мөнгө шаардлагатай. Үүнд банкны салбарын зээлийн өсөлтөөр санхүүжсэн хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалт чухал үүрэг гүйцэтгэж байна. Өөрөөр хэлбэл, зээлийн өсөлт 20 хувь давж, сар тутам банкны салбараас хоёр их наяд гаруй төгрөгийн санхүүжилт эдийн засагт хэвийн нийлүүлэгдэж байгаа нь Төв банкнаас хэрэгжүүлсэн мөнгөний бодлого, банк санхүүгийн салбарыг шинэчлэх реформууд үр дүнд хүрч байгаагийн нэг илрэл юм. Санхүүжилтийн өртөг ч харьцангуй таатай болж, зээлийн жигнэсэн дундаж хүү сүүлийн нэг жил гаруйн хугацаанд гурван пункт орчмоор буурч 2018 оны эцэст 16.9 хувь болоод байна. Үүнтэй зэрэгцээд экспорт долоон тэрбум ам.долларт хүрч түүхэн дээд түвшинд, ГШХО гэхэд 1.9 тэрбум ам долларт хүрсэн нь өсөлтөд томоохон түлхэц үзүүллээ.
 
-2015-2016 онууд, 2017 оны эхэн үе бол Монголын эдийн засгийн хувьд хүндхэн жилүүд байсан. Та Монголбанкны Ерөнхийлөгчөөр томилогдоод юунд анхаарч ажилласан бэ?
 
-Эдийн засагт тулгараад байсан сорилт хүндрэлүүдийг даван туулахад Төв банкны оролцоо чухал байсан бөгөөд таван гол ажлыг онцлох нь зүйтэй. Нэгдүгээрт, банкны салбарын хууль эрх зүйн орчны шинэчлэл. Эдийн засгийн уналтаас гарахын тулд банкны салбарт томоохон реформ хийх зайлшгүй шаардлагатай байв. Ер нь аливаа реформ хууль эрх зүйн орчны шинэчлэлээс эхэлдэг. Иймд салбарыг зохицуулж ирсэн гол хуулиуд зарим нь анх батлагдсанаас хойш 10-20 жил өнгөрч, цаг үеийн шаардлагад нийцэхгүй болсон тул зайлшгүй шинэчлэх цаг нь болсон байв. Энэ нь нийт 10 гаруй хуулийг багтаасан өргөн цар хүрээтэй ажил бөгөөд санхүүгийн салбарын тулгуур хуулиуд шинэчлэгдэж, Төв банк болон арилжааны банкны үйл ажиллагаанд мөрдөгддөг дүрэм журам шат дараатай сайжраад явж байна. Хоёрдугаарт, Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөрийг амжилттай хэрэгжүүлэхэд оролцсон оролцоог нэрлэж болно. 2016 он гэхэд төсөв, мөнгөний бодлогын орон зай шавхагдаж, гадаад өр төлбөрүүдийн эргэн төлөх хугацаа тулж, зах зээл дээрх итгэл унан, ханшийн савлагаа нэмэгдэн санхүүгийн тогтвортой байдал, макро тогтвортой байдалд эрсдэл учрах нөхцөл байдал үүсээд байсан үед энэ хөтөлбөр зайлшгүй байв. Амжилттай хэрэгжүүлэхийн тулд олон хүний хүч хөдөлмөр, уйгагүй зүтгэл шаардагдсаныг онцлох нь зүйтэй. Хөтөлбөрийг дуустал нь үргэлжлүүлж, амласнаа биелүүлэх нь гадаад дотоодын хөрөнгө оруулагчид, зах зээлд оролцогчдын итгэлийг хадгалахад чухал юм. Гуравдугаарт, Монгол Улсын валютын нөөцийг нэмэгдүүлэхэд онцгой анхаарч 3.5 тэрбум ам.долларт хүргэж гурав дахин нэмэгдүүлэхэд Монголбанк чухал үүрэг гүйцэтгэсэн. Дөрөвдүгээрт, Төв банкны алдагдлыг бууруулах чиглэлд хийсэн ажлуудын үр дүнд хуримтлагдсан алдагдлыг 1.2 их наяд төгрөгөөр бууруулаад байна. Мөнгөний бодлогод итгэх итэлийг хадгалахад Төв банк санхүүгийн байдлаа эрүүл байлгах нь маш чухал юм. Эцэст нь Монголбанкны хүний нөөцийг чадавхижуулах, ажиллах орчныг сайжруулахад мөн анхаарч ажиллалаа. Төв банкны ажил хэр сайн байхаас макро эдийн засгийн тогтвортой байдал ихээхэн хамаарна. Харин Монголбанкны ажлын чанар ажилтнуудын ур чадвар, ажиллах орчноос ихээхэн хамаарах тул энэ маш чухал юм.
 
-Гэхдээ Таныг Монголбанкны Ерөнхийлөгчөөр ажиллах хугацаанд 1-2 хувь байсан инфляци найман хувь давж өссөн гэдэг дайралт шүүмжлэлүүд цөөнгүй байна. Хэдийгээр эдийн засаг өссөн ч Төв банк үндсэн зорилтоо биелүүлж чадсангүй гэдэгт ямар тайлбар өгөх вэ?
 
-Санал шүүмжлэл мэдээж байж болно, гагцхүү үнэн зөв дүгнэлтүүд байх нь чухал болов уу. Монголбанкны хэрэгжүүлсэн бодлогын арга хэмжээг олон улсын байгууллагууд, зээлжих зэрэглэл тогтоогчид, мэргэжлийн шинжээчид арай өөр байр суурьнаас дүгнэдэг. Инфляцийн хувьд, хэт нам дор түвшинд орох нь манайх шиг хөгжиж буй орны эдийн засаг царцанги байдалд орсны илрэл болдог гэдгийг анхаарах нь зүйтэй. Эдийн засгийн бүтэц, дэд бүтцийн хөгжил, цаг уурын онцлог, орлогын түвшин, хэрэглэх зан төлөв гээд үнэд нөлөөлдөг суурь шалтгаануудыг аваад үзэхээр Монголд өндөр хөгжсөн орнуудын нэгэн адилаар инфляци 1-2 хувь орчимд хадгалагдах нөхцөл хараахан бүрдээгүй. Гэтэл 2016 оны III болон IV улиралд үнэ хэт нам дор түвшинд орж, бүр дефляци ажиглагдсан нь эдийн засаг агшиж байсны нэг шинж тэмдэг байв. Өөрөөр хэлбэл, тухайн үед өрхийн орлого 12 улирал дараалан буурахын зэрэгцээ банкууд зээлээ хумиж зах зээл дээр мөнгө хомсдож байсан тул худалдан авалт саарсан илрэл болж үнэ хөдөлгөөнгүй байсан гэсэн үг. Харин 2018 оны хувьд эдийн засгийн идэвхжлийг дагаад дотоод эрэлт нэмэгдэн, энэ нь үнийн өсөлтийн тодорхой хэсгийг бүрдүүлж буй. Тухайлбал сар бүрийн инфляцийн 30-40 хувь нь эрэлтийн шинж чанартай хүчин зүйл болоод байна. Харин үлдсэн хэсэг нь эдийн засгийн идэвхжилтэй шууд холбоогүй нийлүүлэлтийн шинж чанартай зүйлсээс шалтгаалж байна. Монголбанк мэдээж инфляцийн өрнөлийг нарийвчлан шинжилж, цаашдын төлөв нь дунд хугацаанд Төв банкны зорилтот түвшин найман хувьд нийцтэй байхаар мөнгөний бодлогыг хэрэгжүүлж, бодит эдийн засгийн идэвхжлийг дэмжиж байна.
 
-Тэгвэл ам.доллартай харьцах төгрөгийн ханш 2000-аас 2600 болж унасанд Монголбанкны Ерөнхийлөгч хариуцлага хүлээ гэдэг хэр үндэслэлтэй вэ?
 
-Тухайн үед эдийн засгийн нөхцөл байдал ямар байсныг эргээд нэг санацгаая. 2016 оны хоёрдугаар хагаст төгрөгийн ханш огцом суларч, 20 гаруй хувь унаснаар хамгийн хурдтай суларсан валютуудын нэг болж байв. Энэ бол 2011 оноос хойш төсөв сахилга батгүй явж ирснээр ямар ч орон зайгүй, 2012 оноос хойш өрийн удирдлага тааруу явж ирснээр гадаад өр төлбөрүүдийн эргэн төлөлт тодорхой бус, төлбөрийн тэнцэл дээр өндөр алдагдалтай явж ирснээр валютын нөөц шавхагдаж, зах зээл дээр итгэл унасны шууд үр дүн байв. Төгрөгт итгэх итгэл унаснаар ханшийн хямралд хүрэх, валютын зээлүүд хурдтай чанаргүйдэж банк санхүүгийн тогтвортой байдал алдагдах, гадаад өр дээрээ дефолт зарлахад ойрхон ийм л  хямралын дүр зурагтай эдийн засгийг хүлээж авсан шүү дээ. Үүнээс бид хоёр том сургамжийг авах ёстой. Юуны өмнө, төсөв сахилга баттай байж өрийн удирдлага чухал гэдэг нэг том сургамж юм. Хоёрдугаарт, Төв банк төсвийн шинжтэй хөтөлбөрүүдэд их хэмжээний төгрөгийн нийлүүлэлт хийснээр төлбөрийн тэнцэл дээрх өндөр дарамтыг үүсгэж, валютын нөөцөө шавхаад өрөөр бүрдүүлэх ёсгүй гэдэг зүйл юм. Харин өнөөдөр валютын нөөцөө нэмэгдүүлээд, өр төлбөрүүдээ дахин санхүүжүүлж хөрөнгө оруулагчдын өмнө хүлээсэн үүргээ гүйцэтгээд, банк санхүүгийн тогтолцоогоо эрүүлжүүлсэн үр дүнд хүрээд байна. Үүний тулд ипотекийн зээл зэрэг Монголбанкнаас их хэмжээгээр төгрөг нийлүүлж санхүүжүүлснээр ханшид дарамт учруулж байсан хөтөлбөрүүдэд хязгаар тавих, банкны системийг активын чанарын үнэлгээ буюу эрүүл мэндийн бүрэн үзлэгт олон улсын стандартын дагуу оруулж өөрийн хөрөнгийг нэмэгдүүлэх, Төв банк болон Банкны тухай хууль гэх мэт чухал хуулиудад нэмэлт өөрчлөлт оруулж Төв банкны сайн засаглал, хараат бус байдал, шийдвэр гаргалт, хяналт шалгалтын тогтолцоог сайжруулаад байна.
 
-Хэдийгээр валютын нөөц 3.5 тэрбум ам.долларт хүрсэн боловч 2018 онд төгрөг ам.долларын эсрэг 8.9 хувиар суларчихлаа шүү дээ. Энэ юутай холбоотой вэ?
 
-Валютын нөөц нэг тэрбум ам.доллар, түүнийгээ гадаад зээлээр бүрдүүлж байсан үетэй харьцуулахад одоо үнийн тогтвортой байдал болон санхүүгийн тогтвортой байдалд эрсдэл учруулах огцом савлагааг үүсгэхгүй байх нөөцийг хуримтлуулаад байна. 2018 оны хувьд, Холбооны нөөцийн банк дөрвөн удаа хүүгээ нэмсэн, хөгжиж буй орнуудаас гарах валютын урсгал нэмэгдсэн зэрэг нийтлэг шалтгаанаар улс орнуудын мөнгө тэмдэгтийн ханш ам.долларын эсрэг сулрах хандлага ажиглагдлаа. 140 гаруй орныг хамарсан энэ процесс Америк-Хятадын худалдааны маргаан гүнзгийрэхтэй зэрэгцээд оны II хагаст эрчимтэй үргэлжилсэн бөгөөд Австрали доллар 10.8, Канад доллар 8.5, Хятадын юань 5.7 хувиар тус тус суларсан байна. Манай дотоод валютын захын хувьд, оны эхний хагаст харьцангуй тогтвортой байсан бол хоёрдугаар хагаст ханш сулрах дарамт ихэссэн. Үүнд нэг талаас эдийн засгийн сэргэлттэй холбоотой валютын бодит эрэлт нэмэгдсэн нь нөлөөллөө. Барааны импорт гэхэд 2016 оны 3.5 тэрбум ам.доллар байсан бол 2018 онд бараг зургаан тэрбум ам.доллар хүрч өсөөд байна. Үйлчилгээний импорт ч эрс нэмэгдэж, тээврийн зардалд 810 сая ам.доллар төлсөн байна, аялал жуулчлалаар гадагш явах хүн нэмэгдэж жилдээ 700 гаруй сая ам.доллар зарцуулдаг болсон байна. Гадаадын хөрөнгө оруулалттай компаниудын ашигт ажиллагаа сайжирснаар хөрөнгө оруулалтын ногдол ашиг хэлбэрээр гадагшлах урсгал өссөнөөс гадна Чингис, Димсам бондуудын өр төлбөрүүд хийгдлээ. Харин нөгөө талаас экспортын тээвэрлэлт дээр гацаа үүссэн, улстөрд тогтворгүй байдал үүсэх вий гэсэн болгоомжлол нэмэгдсэн зэрэг шалтгаанаар зах зээл дээр савлагаа нэмэгдсэн. Хэдийгээр төлбөрийн нийт тэнцэл оны ихэнх саруудад алдагдалтай явсан ч, алдагдлын хэмжээ харьцангуй бага тул огцом савлагаа үүсгэхээр эдийн засгийн суурь шалтгаан үгүй. Иймд зах зээлийг тогтворжуулахад чиглэн Монголбанк бодлогын хүү, интервенцээс гадна мэдэгдэл, нээлттэй захиагаар дамжуулан бодит мэдээллийг зах зээлд түгээх, мэдээллийн тэгш бус байдлаас үүдэлтэй зах зээл дээрх савлагааг бууруулах чиглэлээр арга хэмжээг авсан. Интервенци л гэхэд 2018 онд 1.2 тэрбум ам.долларыг валютын захад нийлүүлснээс, ханшийн савлагаа ихэссэн 11, 12-р саруудад 485 сая ам.доллар нийлүүлсэн байна. Өнгөрсөн хоёр жилд валютын нөөцийг нэмэгдүүлсэн нь энэ боломжийг олгосон бөгөөд цаашид ч огцом савлагаа үүсгэхгүй байх баталгаа болж байгаа. 2020 оноос цааш гадаад өр төлбөрүүд хүлээгдэж буй үед бид эргээд 2016 оны нөхцөл байдалд орохгүйн тулд нөөцөө үргэлжлүүлэн нэмэгдүүлэх шаардлагатай.
 
-Эдийн засгийн сэргэлт үргэлжилж, өндөр өсөлттэй байгаа ч иргэдэд төдийлөн мэдрэгдэхгүй хүртээмж багатай байна гэж их яригддаг. Яавал өсөлтийн үр шим илүү хүртээмжтэй байх вэ?
 
-Эдийн засаг уналтай үетэй харьцуулахад өсөлттэй үед үр өгөөжийг нь иргэд улсын төсвийн зарцуулалтаар, тухайлбал эмнэлэг, сургууль, зам дэд бүтэц болон бусад нийтийн бараа үйлчилгээгээр дамжуулж шууд бусаар хүртдэг. Харин шууд цалин орлогын өсөлтөөр хэр зэрэг мэдэрч байна вэ гэдэг чухал асуудал юм. Эдийн засгийн өсөлт хүртээмжтэй байхын тулд өсөлтийн ард хэр их баялаг бий болсон бэ, түүнийг хэрхэн бүтээсэн бэ гэдэг хоёр зүйлийг задалж ярих шаардлагатай. Нэгдүгээрт, жишээ нь өнгөрсөн нэг жилийн хугацаанд нэрлэсэн дүнгээр 28 их наяд төгрөгийн хэмжээтэй байсан эдийн засаг маань 32 их наяд болж 15 хувь буюу дөрвөн их наяд төгрөгөөр нэмэгдсэн байна. Энэхүү өсөлтөөс үнэ ханшийн нөлөөг цэвэрлээд, гурван сая хүн амдаа хуваагаад үзвэл тийм ч их мөнгө биш болно. Өөрөөр хэлбэл, эдийн засгийн хэмжээ маань өөрөө харьцангуй жижиг тул бага сууринаас өндөр өсөлт тооцогдлоо ч, бий болж буй өсөлт дорвитой том биш байна гэсэн үг. Харин нөгөө талаар, энэхүү өсөлтийг бий болгоход цөөн хэдэн салбар өндөр өсөлттэй, гол үүрэг гүйцэтгэсэн байна. Тухайлбал, уул уурхай болон боловсруулах үйлдвэрлэл зэрэг салбаруудыг онцолж болно. Иймд өсөлтийг хэр олон хүн, хэрхэн оролцож байгаагаас шалтгаалаад үр өгөөж нь харилцан адилгүй хуваарилагдаж байна гэсэн үг. Эндээс дүгнэхэд, эхний ээлжинд өсөлт өөрөө аль болох тогтвортой байх ёстой гэдэг нь харагдаж байна. Ингэснээр эдийн засгийн суурь өөрөө тогтвортой тэлж, илүү олон хүнд хүртэх хэмжээний өсөлтийг бий болгох потенциальтай болно гэсэн үг. Тэгээд мэдээж өсөлтийг бий болгоход шууд гар биеээр оролцох чадвартай хүмүүсийн тоог хэрхэн нэмэгдүүлэх вэ гэдэг асуудал чухал. Энэ нь цаанаа боловсрол, бүтээмж, эдийн засгийн төрөлжилттэй уялдах асуудал юм.
 
-Эдийн засгийн цаашдын төлөвийн талаар ярилцъя. Дэлхийн эдийн засагт ч тэр, дотоодын орчинд ч тэр "Эрсдэл”, "Сорилт”, "Тодорхой бус байдал” гэх зэрэг түлхүүр үгсийг онцлох боллоо. Энэ нөхцөлд Монголбанк хэрхэн ажиллах вэ?
 
Ерөнхий дүр зургараа өнгөрсөн 2018 онд макро эдийн засаг нэлээд сайн гүйцэтгэлтэй жил байсан бол 2019 онд сэргэлт үргэлжилнэ гэж харж байгаа. Экспортын орлого, ГШХО, банкны салбарын зээлийн нийлүүлэлт, төсвөөс хийгдэх хөрөнгө оруулалтууд зэргээс харахад эдийн засгийн идэвхжил хадгалагдах болов уу. Хэрэглээ, хөрөнгө оруулалт, экспортын гүйцэтгэл сайн байх төлөвтэй байна. Сорилтууд бий ч тэдгээрийг хэрхэн даван туулах вэ, гэдгээс их зүйл хамаарна. Монголын эдийн засаг эмзэг бүтцээсээ болоод үргэлж л сорилт дунд явж ирснийг онцлох нь зүйтэй. Иймд 2019 он бол эрсдэлд давхар бэлдэх жил байх болно. Бид өнгөрсөн хоёр жилд өрийн хямрал, ханшийн хямрал, банк санхүүгийн хямрал гэсэн гурвалсан хямралаас холдож, эдийн засгаа тогтворжуулаад сэргэлтийн замд нь орууллаа. Харин одоо 2020 он гараад хүлээгдэж буй гадаад өр төлбөрүүд, дэлхийн эдийн засгийн удаашрал ба худалдааны маргаантай холбоотой тодорхой бус байдлууд сорилт болж байна. Энэ үед Төв банкны хийх ажил маш тодорхой юм. Нэгдүгээрт бид банк санхүүгийн системийг эрүүл найдвартай, хүчирхэг болгоход гол анхаарлаа хандуулж эхлүүлсэн реформоо үргэлжлүүлэх болно. Санхүүгийн систем эрүүл найдвартай, санхүүгийн зуучлал хэвийн явагдсанаар эдийн засагт санхүүжилтүүд, хувийн хөрөнгө оруулалтууд хэвийн үргэлжлэх гол нөхцөл болно. Үүний тулд эрсдэлд суурилсан хяналт шалгалтын тогтолцоог нэвтрүүлж эхэлснээс гадна, макро зохистой бодлогыг хэрэгжүүлснээр долларжилт, хэрэглээний зээлийн хэт хурдтай өсөлтөөс үүдэж ирээдүйд санхүүгийн секторт эрсдэл хуримтлуулахгүй байх арга хэмжээнүүдийг аваад байна. Банкны салбарт шаардлагатай бүтцийн өөрчлөлтийн арга хэмжээг ч авах болно. Түүнчлэн валютын нөөцийг үргэлжлүүлэн нэмэгдүүлэх нь эдийн засгийн аюулгүй байдалд онцгой ач холбогдолтой юм. Энэ нь гадаад дотоодын хөрөнгө оруулагчдын итгэлийг хадгалах, дефолтын эрсдэлд орохгүй байх, ханшийн огцом савлагаанаас сэргийлэх гол баталгаа болно. Мөнгөний бодлогын хувьд зах зээлийн зарчмаар олон улсын жишгээр үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлж, үнийн тогтвортой байдлыг хадгаллж, инфляцийн дарамтгүй өсөлтийн орчныг бүрдүүлэх замаар эдийн засагтаа хувь нэмэр оруулна. Олон улсын байгууллагууд, донор орнууд, зээлжих зэрэглэл тогтоогчид, мэргэжлийн шинжээчид, хөрөнгө оруулагчийн хэний ч нүдээр харсан мөнгөний бодлогыг хариуцлагатай, зохистой хэрэгжүүлэх нь маш чухал. Иймд бодлогын шийдвэрийн үндэслэл болдог тооцоолол судалгаа, хамтын зарчмаар шийдвэр гаргах процесс, гаргасан шийдвэрээ зах зээлд түгээх сувгуудаа олон улсын сайн жишигт нийцүүлж хийхэд анхаарч байна. Ингэснээр Төв банкны бодлого шийдвэр нээлттэй ил тод, хариуцлагатай байх үндэс болно.
 
-Бидэнтэй ярилцсанд баярлалаа!
 
 
Эх сурвалж: "Зууны мэдээ” сонин

Сэтгэгдэл бичих

    • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
      heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
      winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
      worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
      expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
      disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
      joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
      sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
      neutral_faceno_mouthinnocent

27 сэтгэгдэл

  1. lacoste outlet:
    Thank you so much for providing individuals with such a nice chance to discover important secrets from here. It is often so kind and packed with a good time for me and my office colleagues to visit your site at the very least three times per week to read through the new tips you will have. And of course, I'm also actually fulfilled concerning the gorgeous thoughts served by you. Selected two tips in this article are clearly the very best I've ever had.
    lacoste outlet http://www.lacosteonlineshop.us.com
  2. hermes belt:
    I have to express my thanks to the writer for bailing me out of this issue. Just after looking throughout the world-wide-web and coming across solutions that were not productive, I assumed my entire life was done. Being alive devoid of the solutions to the issues you have fixed through this site is a critical case, as well as the kind which could have in a wrong way damaged my entire career if I hadn't come across the website. Your primary ability and kindness in controlling all areas was tremendous. I don't know what I would've done if I had not encountered such a subject like this. It's possible to at this point look forward to my future. Thanks for your time very much for your expert and result oriented help. I won't think twice to endorse your web page to any person who should get support on this situation.
    hermes belt http://www.hermesbelts.co.uk
  3. yeezy boost 350:
    My wife and i felt now thrilled when Jordan managed to round up his researching using the ideas he was given in your web pages. It is now and again perplexing just to continually be releasing secrets and techniques some other people might have been trying to sell. And we also fully grasp we've got the writer to give thanks to for this. The type of illustrations you've made, the simple website navigation, the relationships you give support to engender - it's many remarkable, and it is aiding our son in addition to our family feel that that topic is pleasurable, and that's incredibly serious. Thank you for everything!
    yeezy boost 350 http://yep.it/lfvmqr

    I am also commenting to make you know of the cool encounter my cousin's girl had browsing your site. She even learned plenty of things, most notably how it is like to possess an incredible helping spirit to let other people completely know precisely selected complicated issues. You actually did more than our desires. Many thanks for offering those productive, healthy, edifying not to mention cool thoughts on that topic to Julie.
    harden shoes http://www.hardenshoes.us.com
  4. balenciaga sneakers:
    Thank you a lot for providing individuals with such a marvellous opportunity to check tips from this blog. It can be so great and as well , stuffed with a good time for me personally and my office mates to visit your site really thrice in 7 days to find out the new tips you have. Of course, we're certainly motivated with the terrific opinions you give. Certain 4 facts in this posting are rather the best I have ever had.
    balenciaga sneakers http://www.balenciaga.us.com
  5. yeezy:
    A lot of thanks for every one of your hard work on this site. Kim take interest in getting into research and it is easy to see why. A lot of people hear all of the lively ways you render vital strategies via this website and as well boost contribution from website visitors about this content while our own child is undoubtedly starting to learn so much. Enjoy the remaining portion of the new year. You are carrying out a remarkable job.
    yeezy http://www.adidasyeezys.us.com
  6. michael kors purses:
    I'm just writing to make you be aware of of the extraordinary experience my cousin's child encountered reading yuor web blog. She came to understand numerous issues, including what it's like to possess a wonderful coaching heart to get many more without problems learn specific very confusing topics. You truly surpassed our own expectations. Thanks for displaying these priceless, dependable, edifying and also fun tips about the topic to Janet.
    michael kors purses http://www.michael-korsoutlets.us
  7. yeezy boost:
    I want to show some appreciation to you for rescuing me from this circumstance. After browsing through the internet and seeing notions that were not pleasant, I figured my life was over. Existing devoid of the answers to the difficulties you have sorted out by means of the site is a crucial case, as well as those that would have negatively damaged my entire career if I hadn't encountered your web site. Your own ability and kindness in touching everything was very helpful. I don't know what I would have done if I had not encountered such a point like this. I can at this moment look forward to my future. Thanks a lot so much for the professional and result oriented help. I will not hesitate to suggest the blog to anyone who will need counselling on this matter.
    yeezy boost http://www.yeezyboost.com.co
  8. yeezy boost 350:
    I wish to get across my respect for your kind-heartedness for persons who need help on the concern. Your very own dedication to passing the message up and down ended up being incredibly important and have all the time permitted people just like me to reach their pursuits. Your new invaluable suggestions can mean a whole lot a person like me and a whole lot more to my office workers. Thank you; from everyone of us.
    yeezy boost 350 http://boosts.news/dasd
  9. hermes belt:
    I needed to draft you this little observation to finally thank you very much once again on the breathtaking advice you've provided at this time. It is really tremendously open-handed of people like you to allow extensively what exactly a lot of folks would've advertised as an electronic book to generate some profit for their own end, precisely given that you could possibly have done it in the event you wanted. Those guidelines as well worked like the fantastic way to be sure that other people online have the identical dreams the same as mine to see a little more around this condition. I'm certain there are a lot more pleasant sessions up front for individuals who see your website.
    hermes belt http://www.hermesbelts.co.uk
  10. fitflops sale clearance:
    I precisely needed to say thanks all over again. I'm not certain what I might have used in the absence of the actual tips and hints contributed by you regarding my area. Completely was a very horrifying concern in my circumstances, however , noticing the very specialized fashion you managed it made me to cry over fulfillment. I'm grateful for the service and then sincerely hope you recognize what an amazing job you have been undertaking educating many people with the aid of your websites. I know that you have never met all of us.
    fitflops sale clearance http://www.fitflops-saleclearance.us.com
  11. nike react:
    Thanks a lot for providing individuals with an exceptionally wonderful chance to read from this web site. It's usually very beneficial and also jam-packed with a lot of fun for me personally and my office colleagues to visit the blog at a minimum 3 times per week to see the fresh tips you will have. And lastly, I'm also actually fulfilled considering the amazing tips and hints served by you. Selected 4 facts in this post are easily the most beneficial I have ever had.
    nike react http://www.nikereact.org
  12. michael kors:
    Thank you a lot for providing individuals with an exceptionally wonderful opportunity to read critical reviews from here. It is always so kind and jam-packed with fun for me personally and my office colleagues to visit your blog particularly three times per week to find out the new guidance you will have. Of course, we are at all times satisfied for the very good inspiring ideas you give. Selected 2 ideas in this article are rather the most suitable we have all had.
    michael kors http://www.outletmichael-kors.us.com
  13. cheap jordans:
    I have to express my love for your generosity for men and women that really need guidance on in this subject. Your special commitment to passing the solution all over came to be exceedingly interesting and has all the time allowed folks just like me to get to their goals. Your helpful guideline means a lot to me and further more to my peers. Thank you; from each one of us.
    cheap jordans http://www.jordansforcheap.us.com
  14. yeezy boost 350:
    I am also commenting to make you know of the magnificent discovery my wife's princess encountered visiting your blog. She picked up a good number of things, not to mention how it is like to have a wonderful coaching heart to have other people effortlessly know precisely specified hard to do subject areas. You truly exceeded our expected results. Thank you for delivering the effective, safe, edifying and even unique tips on your topic to Gloria.
    yeezy boost 350 http://yon.ir/VyQYD
  15. curry shoes:
    Thanks for your whole hard work on this site. Kate delights in carrying out investigation and it's easy to see why. I notice all concerning the lively manner you present efficient tips through the web site and as well as recommend contribution from other people on this area of interest and our favorite child is now discovering a lot. Take advantage of the remaining portion of the new year. You are performing a brilliant job.
    curry shoes http://www.stephencurry.us.com
  16. yeezy boost 350 v2:
    I and also my pals were actually reading the excellent points found on your web page and then the sudden I had a horrible suspicion I never expressed respect to the site owner for those strategies. All of the ladies were definitely certainly excited to read all of them and have now quite simply been tapping into these things. Many thanks for being simply accommodating and then for picking out certain superb issues millions of individuals are really desirous to know about. My sincere regret for not expressing appreciation to earlier.
    yeezy boost 350 v2 http://www.yeezyboost350v2shoes.us.com
  17. irving shoes:
    I precisely needed to thank you very much once more. I do not know what I might have implemented in the absence of the actual points revealed by you about that subject matter. It truly was the challenging problem in my circumstances, nevertheless considering the expert approach you resolved it took me to cry with happiness. I am just grateful for this advice and in addition pray you are aware of a great job you have been doing training many others by way of a blog. I'm certain you've never come across any of us.
    irving shoes http://www.kyrieirving-shoes.us.com
  18. yeezy boost 350 v2:
    I and also my guys ended up analyzing the excellent strategies on your web page while quickly developed a horrible feeling I had not expressed respect to the web blog owner for those tips. These ladies were definitely for this reason happy to read all of them and have in effect definitely been loving them. Appreciate your turning out to be quite thoughtful and for settling on these kinds of cool useful guides millions of individuals are really needing to know about. Our own honest apologies for not saying thanks to earlier.
    yeezy boost 350 v2 http://hck.re/CD6xg3
  19. golden goose sneakers:
    I precisely had to thank you so much once again. I do not know the things that I would have followed in the absence of the actual basics provided by you regarding such a theme. It has been an absolute frightful concern in my circumstances, but viewing a professional fashion you solved it made me to leap with fulfillment. I'm just happy for the guidance and as well , pray you recognize what a great job you have been undertaking educating others via your webblog. Most probably you have never met any of us.
    golden goose sneakers http://www.goldengoosesneakers.us
  20. coach factory outlet:
    My wife and i got very delighted Louis managed to deal with his inquiry using the ideas he obtained using your blog. It's not at all simplistic just to possibly be giving for free solutions that many people may have been trying to sell. And we all fully understand we need you to appreciate because of that. The illustrations you made, the straightforward website navigation, the friendships your site help to foster - it is all superb, and it's really assisting our son and the family know that this concept is pleasurable, which is tremendously mandatory. Thank you for all the pieces!
    coach factory outlet http://www.coachoutletsfactory.com
  21. balenciaga shoes:
    I simply wished to thank you very much yet again. I do not know the things I could possibly have implemented without the type of creative concepts provided by you over such subject. Previously it was a real terrifying situation for me, however , discovering this specialised form you treated the issue took me to weep for contentment. I am happier for your help and then pray you really know what a great job that you're carrying out teaching other individuals by way of your site. Probably you haven't come across all of us.
    balenciaga shoes http://www.balenciagashoes.us.org
  22. yeezy boost 350:
    My wife and i felt quite delighted when Michael managed to complete his web research from your ideas he came across when using the site. It is now and again perplexing to simply continually be giving away thoughts that other folks could have been making money from. And we all keep in mind we have got the website owner to thank because of that. The specific explanations you have made, the easy web site menu, the friendships you can help instill - it's many unbelievable, and it's helping our son in addition to our family feel that that content is excellent, and that is really mandatory. Thanks for everything!
    yeezy boost 350 http://yon.ir/AUz3r
  23. air max 90:
    I want to get across my passion for your kind-heartedness supporting visitors who absolutely need guidance on that study. Your real dedication to getting the message throughout appeared to be remarkably invaluable and have constantly empowered ladies much like me to arrive at their targets. Your personal warm and helpful tips and hints implies this much a person like me and much more to my office workers. Thanks a ton; from all of us.
    air max 90 http://www.airmax90.us.org
  24. retro jordans:
    I would like to show my appreciation to you just for bailing me out of such a condition. Because of surfing through the the net and finding advice which are not helpful, I assumed my life was gone. Existing without the strategies to the difficulties you have fixed by way of your guide is a critical case, and the kind which might have badly damaged my career if I hadn't noticed your web site. Your natural talent and kindness in controlling the whole thing was vital. I don't know what I would've done if I had not come across such a thing like this. I am able to at this time relish my future. Thanks a lot so much for the skilled and result oriented guide. I won't think twice to propose your web sites to anybody who needs and wants guide about this problem.
    retro jordans http://www.retro-jordans.us.com
  25. jordans:
    Needed to create you one very little word to help thank you the moment again about the wonderful suggestions you have documented on this website. This has been certainly unbelievably generous with people like you to deliver easily just what numerous people might have sold for an e book to generate some money on their own, and in particular since you could possibly have done it in the event you desired. These things also worked to be a easy way to recognize that other people have similar fervor really like mine to see a little more with respect to this problem. Certainly there are many more pleasurable moments ahead for people who look into your blog post.
    jordans http://www.jordanssneakers.us.com