|

Ардын нам “алтан” боломжийг алдагдсан боломж болголоо

Өчигдөр УИХ-ын нэгдсэн чуулганаар Ард нийтийн санал асуулга явуулах УИХ-ын тогтоолын төслийн эхний хэлэлцүүлгийг хийлээ. Чуулганы хуралдаан 77,3 хувийн ирцтэй хуралдаж, хуралдаанд оролцсон гишүүд 98,3 хувь нь санал асуулгын төслийг дэмжсэн байна.
Санал асуулгыг ирэх аравдугаар сарын 30, 31-нд явуулахаар нааш татсан /СЕХ-ноос арваннэгдүгээр сарын дундуур явуулах санал оруулсан/ бөгөөд зардлын асуудлыг дараачийн хуралдаанаар хэлэлцэхээр болжээ. Хэрэв иргэд Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт өөрчлөлтийн төслийг "дэмжинэ” гэсэн санал өгвөл УИХ хуулийн төслийг баталж, 2020 оны тавдугаар сарын 25-ны өдрөөс эхлэн нийтээр дагаж мөрдөх юм.
Хуулийн төсөл дээр ажилласан ажлын хэсэг болоод УИХ-ын гишүүд "Нэмэлт өөрчлөлтийн төсөл нь анх өргөн баригдсан төслийнхөө хэмжээнд хүрч чадаагүй ч парламентын тогтолцоог төгөлдөржүүлж, хууль тогтоох ажиллагааг сайжруулсан, гүйцэтгэх эрх мэдлийг одоогийнхоос илүү тогтворжуулж, хариуцлагажуулсан, шүүхийг хараат бус, шударга болгох, нутгийн удирдлагыг боловсронгуй болгоход чиглэсэн нэмэлт өөрчлөлт болно” хэмээн ташуур өгч байна.
Гэвч парламентын гадна нөхцөл байдал, хүмүүсийн үзэл бодол өөр байна.
Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн төслийг УИХ-аар анх хэлэлцэж эхлэх үеэс л "Энэ удаагийн парламентад Үндсэн хуулийг өөрчлөх хэмжээний чадавхи, ёс суртахууны эрх байхгүй” гэлцэж байсан нь үнэнд илүү ойр тусав.
Уг нь Үндсэн хуулийн өөрчлөлт бол ганц энэ парламентын асуудал биш. Сүүлийн 2-3 парламент дамжин яригдаж, өмнөх парламентын үед бүрэн хэмжээний төсөл боловсруулж, УИХ-аар хэлэлцээд Ард нийтийн санал асуулга явуулах дээр ирэхэд тухайн үеийн сөрөг хүчин болох МАН "бойкот” хийн зогсоож байв.
Тиймээс "Хүчний харьцаа ойролцоо байхад Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хийх боломжгүй юм байна. Нэг улс төрийн хүчин дийлэнх олонхи байгаа энэ алтан боломжийг (дахиад ийм хэмжээний үнэмлэхүй олонхи парламентад бүрдэхгүй учраас) ашиглаад Үндсэн хуульдаа өөрчлөлт хийх хэрэгтэй” гэдэг үзэл, итгэл үнэмшил улс төрийн хүрээнд ч, олон нийтийн дунд ч байлаа.
Гэвч МАН энэ алтан боломжийг алдагдсан боломж болгож хувиргалаа. Өмнө нь УИХ-д өргөн баригдаж байсан, хэлэлцүүлгийн шатанд царцаасан олон төслүүдийн хамгийн муу хувилбарыг 64 суудалтай МАН Ард нийтийн санал асуулга руу түлхэж байна. Алдаа гарвал "Ард түмний хүсэл” гэж түлхээд, хариуцлагаас бултана. Ойлгомжтой.
Яг үнэндээ 1992 оны Үндсэн хууль яадгаа алдчихсан, бүх нөөцөө шавхчихсан ч хууль биш. Үндсэн хуулийг шүүмжлэлд өртүүлдэг цөөхөн зүйл бий. Ихэнх нь Цэцийн үйл ажиллагаанаас улбаатай.
Гэтэл хамгийн их маргаан дагуулдаг сонгуулийн тогтолцоо, хамгийн их шүүмжлүүлдэг Үндсэн хуулийн Цэцийн үйл ажиллагаатай холбоотой бүх заалтыг 64-ийн бүлэг хэлэлцүүлгийн шатанд унагалаа. "Сонгуулийн тогтолцоог УИХ хуулиар тогтоох” заалт байхгүй, "Цэцийн гишүүнийг есөн жилийн хугацаатай нэг удаа томилох” заалт бас байхгүй. Дахиад 20 жил жалгын нэг наадам хийгээд, бөх, тэх, ЖДҮ-чин, концессчингууддаа дөрлүүлээд явах юм байна. Одоогийн сонгуулийн тогтолцоо бидэнд ийм л зүйлийг санал болгож байгаа.
Ажлын хэсгийн түвшинд анх боловсруулагдсан "Монгол Улсын иргэн Үндсэн хуулиар баталгаажуулсан иргэний үндсэн эрхээ хамгаалахын тулд Үндсэн хуулийн Цэцэд гомдол гаргах эрхтэй” тухай заалтыг 64-ийн бүлэг хамгийн түрүүнд авч хаясан. Цэц нь тэгээд Ерөнхийлөгч, УИХ, Засгийн газар гурвын дунд гүйдэг "уяаны нохой” хэвээрээ үлдлээ. Хэзээ, хэнд нь үйлчилбэл хэдэн удаа улирч суухаа аль хэдийн тооцоолоод сурчихсан.
Одоо өөрчилж байгаа заалтууд нь хүртэл ердөө Ерөнхийлөгч, УИХ, Засгийн газар гэсэн гурван институцийн хоорондын эрх мэдлийн зодооныг зохицуулахад л чиглэж байна. Байгууллага, институц хоорондын харилцааг л зохицуулаад байгаа болохоос биш иргэдэд наалдахаар юу ч харагдахгүй байна.
Ядаж л шүүхийн хараат бус байдал, шударга шүүхийн тухай ярьсаар байтлаа шүүгчийн томилгоог Ерөнхийлөгчид хэвээр нь үлдээж, дээр нь ШЕЗ-ийг Дээд шүүхийн хараанд аваачих жишээтэй. Намын бүлэг дээр 100 хувийн саналаар дэмжигдсэн төслийн заалт (Ерөнхийлөгч шүүгчдийг томилохгүй батламжилна. Батламжлахаас татгалзсан тохиолдолд үндэслэлээ заавал танилцуулна) нэгдсэн хуралдаан дээр хамраараа газар хатгахыг харваас гишүүдийн олонхи "төмсгөндөө хавчаартай" яваа нь илэрхий.
Тэгсэн хэрнээ сонгууль ойртож байгаа болохоор сонгогчдыг "хошгоруулдаг” нэг муу аргатай. Хоёр дахь хэлэлцүүлэг дуусч, хуулийн төслийг Ард нийтийн санал асуулга руу оруулах гэж байхад Т.Аюурсайхан тэргүүтэй 20 гишүүн гарын үсэг зураад "Стратегийн ордын 51 хувь нь ард түмний мэдэлд, төрийн эзэмшилд байна” гэдэг заалт оруулаад ирж байгаа юм. Бүр нэг эх адаггүй, дүрэм журамгүй. Түүнийг нь өлгөж аваад "Стратегийн ордыг ашиглахдаа түүний үр өгөөжийн дийлэнх нь ард түмэнд ногдож байх эрх зүйн үндсийг хуулиар тогтооно” гээд оруулчихсан.
Байгалийн баялгийн үр өгөөжийн дийлэнх нь ар түмэнд ногдож байхаар... Энэ одоо юу гэсэн үг вэ? Өмнөх шигээ сан байгуулаад мөнгө тараагаад бай гэсэн үг үү? Нөгөө баригдаж дуусдаггүй сургууль, цэцэрлэг, гурван ээлжээр хичээллэж байгаа хүүхдүүд, хагалгааны өвчтөн коридортоо авч байгаа эмнэлгүүдээ яах болж байна? Нөгөө "Ирээдүйн өв сан” юу болох вэ, утаагаа яах вэ? Монгол хүний эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах, сурч боловсрох, ижил тэгш боломжоор хангагдах эрх юу болох вэ?
Хэрвээ иргэний эрх, эрх ашиг тэнд байхгүй бол энэ өөрчлөлтөөр бид яах юм. Уг нь бол "дийлэнх" нь биш, бүхэлдээ ард олонд зориулагдах ёстой юм. Иргэд нийтээрээ эрүүл, аюулгүй орчинд амьдарч, сурч боловсорч, хөгжиж, дэвжиж, арай илүү хөдөлмөрлөсөн нь илүү их сайхан амьдрах, эдийн засгаа өөд татах тэр нөхцөл, боломжийн тухай ярих ёстой. Гэтэл манай эрх баригчид юу гэнэ вэ? Нэг хэсгээр нь "гуйлгачдад" өглөг өгөөд, нөгөө хэсгийг нь өөрсдөө зарцуулах тухай л яриад байна, бус уу?
Б.Сэмүүн
Эх сурвалж: inews.mn

Сэтгэгдэл бичих

    • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
      heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
      winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
      worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
      expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
      disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
      joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
      sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
      neutral_faceno_mouthinnocent

12 сэтгэгдэл

  1. online deutschland casino:
    Wo kann man spielen im online casino https://online-deutschland-casino.host/casino/bohemia-casino.html Casino auszahlungsquoten .
  2. JosephWat:
    <a href="http://trustedsiteforgenericcialise.ru/">buy generic cialis</a> <a href="http://wheretobuydoxycyclinefordogse.ru/">buy doxycycline canada delivery</a> <a href="http://genericlevitra20mge.ru/">bayer generic generic levitra 100mg</a> <a href="http://buyorlistatfrommexicoe.ru/">quick online orlistat</a> <a href="http://allicanadae.ru/">when will alli be available again</a> <a href="http://retinawithoutaprescriptione.ru/">retin a buy online</a> <a href="http://overnightpharmbrandcialise.ru/">brand cialis overnight shipping</a> <a href="http://bestrxonlineviagragenerice.ru/">healthy man viagra reviews</a> <a href="http://indiapharmacye.ru/">cialis online pharmacy</a> <a href="http://discountcialis20mge.ru/">best price cialis 20mg</a>
  3. Caseygyday:
    <a href="http://rhineincindiatadalafile.ru/">rhine inc generics</a> <a href="http://viagraforsalese.ru/">viagra 100mg pills for sale</a> <a href="http://buytadalafilcheape.ru/">tadalafil for sale</a> <a href="http://ordermedsonlinee.ru/">ed meds with no rx</a> <a href="http://viagranoscripte.ru/">buy non prescription viagra online</a> <a href="http://genericlevitraprofessional20mge.ru/">levitra on line sale</a> <a href="http://viagracanadiensee.ru/">generic viagra canada rx</a> <a href="http://zoloftwithoutaprescriptione.ru/">zoloft without a prescription</a> <a href="http://flagyltabletse.ru/">flagyl er for sale</a> <a href="http://zenegra100e.ru/">zenegra 100 mg reviews</a>
  4. JosephWat:
    <a href="http://trustedsiteforgenericcialise.ru/">generic cialis online</a> <a href="http://wheretobuydoxycyclinefordogse.ru/">doxycycline</a&
    gt; <a href="http://genericlevitra20mge.ru/">generic levitra</a> <a href="http://buyorlistatfrommexicoe.ru/">orlistat 120mg online no script</a> <a href="http://allicanadae.ru/">ciallis for sale</a> <a href="http://retinawithoutaprescriptione.ru/">where to buy tretinoin uk</a> <a href="http://overnightpharmbrandcialise.ru/">cialis lilly brand pills</a> <a href="http://bestrxonlineviagragenerice.ru/">viagra generic</a> <a href="http://indiapharmacye.ru/">viagra from usa pharmacy</a> <a href="http://discountcialis20mge.ru/">cialis 5mg online</a>
  5. Caseygyday:
    <a href="http://rhineincindiatadalafile.ru/">rhine ink</a> <a href="http://viagraforsalese.ru/">on line sales of viagra</a> <a href="http://buytadalafilcheape.ru/">tadalafil cialis from india</a> <a href="http://ordermedsonlinee.ru/">meds mexico</a> <a href="http://viagranoscripte.ru/">viagra 100mg without a prescription</a> <a href="http://genericlevitraprofessional20mge.ru/">levitra samples</a> <a href="http://viagracanadiensee.ru/">viagra canada</a> <a href="http://zoloftwithoutaprescriptione.ru/">zoloft no prescription fast</a> <a href="http://flagyltabletse.ru/">where can i buy flagyl er</a> <a href="http://zenegra100e.ru/">does cvs sell zenegra</a>
  6. JosephWat:
    <a href="http://trustedsiteforgenericcialise.ru/">generic cialis pricing</a> <a href="http://wheretobuydoxycyclinefordogse.ru/">doxycycline for dogs pet meds</a> <a href="http://genericlevitra20mge.ru/">levitra 10mg</a> <a href="http://buyorlistatfrommexicoe.ru/">buy xenical orlistat in canada</a> <a href="http://allicanadae.ru/">order alli online</a> <a href="http://retinawithoutaprescriptione.ru/">buy retin a uk</a> <a href="http://overnightpharmbrandcialise.ru/">brand cialis and levitra</a> <a href="http://bestrxonlineviagragenerice.ru/">viagra online</a> <a href="http://indiapharmacye.ru/">viagra online canadian pharmacy</a> <a href="http://discountcialis20mge.ru/">cialis 5 mg best price usa</a>
  7. Caseygyday:
    <a href="http://rhineincindiatadalafile.ru/">buy tadalafil</a> <a href="http://viagraforsalese.ru/">viagra jelly for sale uk</a> <a href="http://buytadalafilcheape.ru/">tadalafil best price</a> <a href="http://ordermedsonlinee.ru/">meds without scripts</a> <a href="http://viagranoscripte.ru/">how to get a viagra prescription</a> <a href="http://genericlevitraprofessional20mge.ru/">cheapest levitra 20mg</a> <a href="http://viagracanadiensee.ru/">generic viagra online canadian pharmacy</a> <a href="http://zoloftwithoutaprescriptione.ru/">zoloft online pharmacy</a> <a href="http://flagyltabletse.ru/">flagyl er for sale</a> <a href="http://zenegra100e.ru/">zenegra 100</a>
  8. Зочин:
    http://www.okrgbhi.com/index.php?dir=2019-%2B5%2B%21-Nike+Shoes%2F9%2B%21-Nike+
    Air+Max+720
    http://www.okrgbhi.com
    http://www.okrgbhi.com/index.php?dir=2019-%2B5%2B%21-Nike+Shoes
  9. golden goose:
    I and also my guys came examining the nice thoughts on your site and then suddenly developed a horrible feeling I had not expressed respect to the web blog owner for them. Those guys are already as a consequence stimulated to see them and have in effect truly been taking advantage of those things. Appreciate your really being considerably thoughtful as well as for selecting certain perfect subject matter most people are really wanting to learn about. My personal honest regret for not saying thanks to you sooner.
    golden goose

    Thanks a lot for providing individuals with an extraordinarily brilliant chance to discover important secrets from this website. It's usually very fantastic and full of amusement for me and my office colleagues to search the blog at the least 3 times weekly to study the latest stuff you have. And of course, I'm also usually impressed with all the breathtaking suggestions you give. Selected two areas in this article are essentially the most suitable we've had.
    christian louboutin outlet
  10. jordan 12:
    I would like to show my thanks to you for bailing me out of this type of difficulty. After checking through the the web and coming across methods which were not productive, I was thinking my entire life was over. Living without the solutions to the difficulties you've resolved by means of your article is a serious case, and those which might have in a wrong way damaged my entire career if I had not discovered the blog. The skills and kindness in taking care of all the details was very helpful. I don't know what I would have done if I hadn't come across such a thing like this. It's possible to at this time look ahead to my future. Thank you so much for this professional and effective help. I will not think twice to recommend the blog to any individual who ought to have care on this area.
    jordan 12
  11. supreme new york:
    Thank you for all of your efforts on this web site. My mom delights in managing internet research and it is obvious why. All of us notice all of the powerful way you present powerful tips via your blog and even strongly encourage response from the others on this concern so our favorite simple princess is discovering a lot. Take advantage of the rest of the year. You are always conducting a fabulous job.
    supreme new york
  12. converse outlet:
    I have to get across my admiration for your kindness giving support to individuals that really need assistance with in this content. Your real dedication to passing the message all-around was extraordinarily effective and has made others just like me to get to their goals. Your personal useful advice indicates a lot to me and even more to my colleagues. Regards; from each one of us.
    converse outlet