|

БОЛЦ ГҮЙЦЭЭГҮЙ САМАР НЬ ХАЛДВАРТ ӨВЧИН ТАРААДАГ

 

БОЛЦ ГҮЙЦЭЭГҮЙ САМАР НЬ ХАЛДВАРТ ӨВЧИН ТАРААДАГМанай оронд дэлхийн хуш модны нөөцийн  1.8 хувь буюу 683.9 мянган га талбай бүхий хушин ой Архангай, Баян-Өлгий, Булган, Төв, Завхан, Хэнтий, Увс, Сэлэнгэ, Өвөрхангай, Хөвсгөл аймаг, Улаанбаатар хотын ногоон бүсэд тархан ургаж байна. Манай орны хуш мод нөөцийн хэмжээгээрээ хэдийгээр энгийн нарснаас илүү боловч дэлхийд байх нөөц нь бага гэдэг утгаараа Монгол орны ховор ургамлын төрөл, зүйлд хамаардаг.

Мөн хуш мод нь цилиндр хэлбэрийн титэмтэй, нас гүйцсэн нь 30-40 метр өндөр, нэг метрээс дээш диаметртэй, 400 хүртэл жил насалдаг, 25-45 насандаа үр өгч эхэлдэг, үрийн жил нь 5-7 жил тутамд давтагддаг бөгөөд самрын дундаас дээших ургацын хугацаа нь 2-4 жил байдаг. Экологийн болон эдийн засгийн чухал ач холбогдолтой шилмүүст мод юм.

Хуш мод ойн үндсэн бүрэлдэхүүн хэсэг болж ус, хөрсийг хамгаалахын зэрэгцээ ойн олон төрөл, зүйлийн амьтан, шувууны амьдрах орчин, хүнс, тэжээлийн бааз, нөөц нь болдог. Тодорхой хугацаанд шинэчлэгдэн солигдон унаж байдаг хушны шилмүүс, боргоцой нь хөвсгөр байдаг тул бусад шилмүүст модтой харьцуулахад хөрсний сайн бордоо болж, усыг өөртөө хамгийн ихээр шингээдэг. Энэ нь ойн чийгшлийг удаан хадгалж, уур амьсгалын таатай орчинг бүрдүүлдэг.

Хушин ой нь бактер устгах чадвартай, фитонцид, эфирийн тос их ялгаруулдаг нь орчны агаарыг цэвэршүүлдэг тул эртнээс хушин ойг эмчилгээний зорилгоор ашиглаж байсан түүхтэй.

 
"2009-2010 ОНД САМАР ГАРААГҮЙГЭЭС ӨЛСГӨЛӨН БААВГАЙ ХЭНТИЙ АЙМГИЙН ГАЛШАР СУМ ХҮРТЭЛ ТАЛ ХЭЭРТ ТЭНЭЖ ХҮНД АЛУУЛАХ ТОХИОЛДОЛ Ч ГАРСАН"

Хуш модны талаар МХЕГ-ын мэргэжилтнээс тодрууллаа.

-Хуш модны үрийн жил 5-7 жил тутамд давтагддаг гэсэн. Амьтдын гол хоол хүнс болдог учраас үүнтэй холбоотой өөрчлөлт гардаг гэж сонсч байсан юм байна. Энэ талаар тодруулж өгөөч?

-Хуш модны самар, шилмүүс нь хур, сойр, самрын шаазгай, хөтүү зэрэг шувуу, жирх, хэрэм зэрэг мэрэгч, баавгай, гахай зэрэг том амьтдын гол хүнс тэжээл болдог. Жирх, хэрэм 6-10 кг самрыг өвлийн идшиндээ нөөцөлдөг бол баавгай өдөрт 20-30 кг боргоцой идэж 100-150 кг өөх хуримтлуулж байж ичээлэх боломжтой болдог. Баавгай самрын ургац муу жилд ичиж чадахгүй дан ангаар хооллох болдог бөгөөд сард 3-6 толгой гахай, буга, хандгай барьж идэх болдог нь ойн туурайтан амьтны нөөцөд ихээхэн хохирол учруулахад хүргэдэг. 2009-2010 онд самар гараагүйгээс өлсгөлөн баавгай Хэнтий аймгийн Галшар сум хүртэл тал хээрт тэнэж хүнд алуулах тохиолдол ч гарсан. Харин зэрлэг гахай өдөрт 2-2.5 кг самар идэж байж онд орох боломжтой болно.

Самрын ургацгүй жил жирх, хэрэм их хорогдсоноос ойн булга, шилүүс зэрэг үслэг амьтдын хоол тэжээл хомсдож өсөж үржих нь багасдаг. 

Ер нь хуш мод бүрэлдэхүүнд нь орсон хөвч, тайгын ойд 50 зүйл хөхтөн амьтан, 160 орчим зүйл шувуу, зургаан зүйл хоёр нутагтан, дөрвөн зүйл мөлхөгч амьдардаг гэсэн судалгааг эрдэмтэд хийсэн байдаг.

-Тэгэхээр иргэд самрыг их хэмжээгээр түүснээс болж, ихээхэн сөрөг зүйл дагуулдаг юм байна. Ер нь иргэдийн хувьд хаанаас самар түүвэл хор хөнөөл багатай байж болох вэ. Самрын ургалт энэ жил ямархуу байгаа вэ?

-Ойн дагалт баялгийг хамгаалах, зохистой ашиглах журамд заасны дагуу Ойн судалгаа, хөгжлийн төв УТҮГ сум болон сум дундын ойн ангиудаас самрын ургацын талаархи мэдээг авч нэгтгэн салбар яаманд ирүүлэх журамтай. Энэ журмын хүрээнд судалгаа хийгдэж байна.

-Самар болон бусад ойн дагалт баялгийг ашиглах зөвшөөрлийг хаанаас олгох ёстой вэ. Самрыг ахуйн зориулалтаар түүх хугацаа гэж байдаг байх. Мөн хэмжээ хэтрүүлсэн болон хууль зөрчсөн хүмүүст ямар арга хэмжээ авдаг вэ?

-Самар болон бусад ойн дагалт баялаг ашиглах зөвшөөрлийг Ойн тухай хуулийн 38.1-д зааснаар ойн анги, ойн анги байхгүй бол тухайн нутаг дэвсгэрийг хариуцсан байгаль хамгаалагч эрхийн бичгээр олгох ёстой. Мөн эрхийн бичигт иргэн, ойн нөхөрлөл, аж ахуйн нэгж, байгууллагын нэр, хаяг, түүж бэлтгэх дагалт баялгийн төрөл, хэмжээ, хугацаа, газрын нэрийг заасан байх ёстой. Түүнчлэн Ойн тухай хуулийн 38.5-д заасны дагуу их ургацын жил аль ч зориулалтаар, дунд ургацын жил зөвхөн ахуйн зориулалтаар ойгоос хуш модны самар түүж бэлтгэж болдог бөгөөд бага ургацын жил аль ч зориулалтаар түүж бэлтгэхийг хориглосон байдаг.

Самар бэлтгэх хугацааг самрын болц гүйцсэн байдлаас хамааран бүс нутаг бүрт ялгавартай тогтооно. Гэхдээ самар бэлтгэх хугацаа нь 8 дугаар сарын 25–наас дараа оны 4 дүгээр сарын 15-ны хооронд хязгаарлагдана.

-Ямар хариуцлага тооцох вэ?

-Зөрчлийн тухай хуулийн 7.9 зүйлийн 7.9.1 заалтыг үндэслэн Зөвшөөрөлгүйгээр ойн дагалт баялаг бэлтгэсэн  бол учруулсан хохирол, нөхөн төлбөрийг гаргуулж хүнийг гурван зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр, хуулийн этгээдийг гурван мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно.

-Иргэн ахуйн зориулалтаар хэдэн кг самар түүж болох вэ. Самар болон жимс түүхэд хэдэн төгрөгийн төлбөр төлөх вэ?

-Иргэн нэг удаа цайруулсан самрыг 25 кг хүртэл хэмжээтэйгээр түүж болно. Мөн нэг кг самрыг түүхэд 500 төгрөг, мойл, нэрс, үхрийн нүд, гүзээлзгэнэ, улаалзгана, хад, тошлой зэрэг жимс, жимсгэнийг түүхэд 300 төгрөг тус тус төлөх ёстой.

-Самрын болц болоогүй байхад түүхий самар түүж ашиглах нь ямар хор нөлөөтэй вэ?

-Болц гүйцээгүй самар нь давирхай ихтэй байдаг учраас нян, вирус, бохирдлыг амархан татдаг бөгөөд халдварт өвчин тараах нөхцөл болдог тул эрүүл ахуйн хувьд тохиромжгүй.

Эх сурвалж: МХЕГ


Сэтгэгдэл бичих

    • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
      heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
      winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
      worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
      expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
      disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
      joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
      sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
      neutral_faceno_mouthinnocent

11 сэтгэгдэл

  1. replica rolex watches:
    High qualitybuy rolex watches from a trust worthy watch dealer? here can offer you the best replcia watches uk in high quality, including Cartier, Breitling, etc.
  2. replica rolex watches:
    Gute QualitätRolex Uhren zum Verkauf von einem vertrauenswürdigen Uhrenhändler? Hier können Sie das Beste in hoher Qualität anbieten, darunter Cartier, Breitling, etc.
  3. john wall shoes:
    There is noticeably a bundle to learn about this. I assume you made certain good points in features also.
    john wall shoes http://www.johnwall-shoes.us.com
  4. yeezys:
    Can I simply say what a aid to search out someone who really is aware of what theyre talking about on the internet. You definitely know learn how to convey a problem to gentle and make it important. Extra folks need to read this and understand this facet of the story. I cant imagine youre not more fashionable since you definitely have the gift.
    yeezys http://www.adidasyeezys.us
  5. nike air max 90:
    I was very happy to find this web-site.I needed to thanks for your time for this wonderful read!! I undoubtedly enjoying each little little bit of it and I've you bookmarked to take a look at new stuff you weblog post.
    nike air max 90 http://www.nike-airmax90.us.com
  6. yeezy sneakers:
    When I originally commented I clicked the -Notify me when new feedback are added- checkbox and now every time a remark is added I get 4 emails with the same comment. Is there any way you possibly can remove me from that service? Thanks!
    yeezy sneakers http://www.yeezyshoesuk.com
  7. hyperdunks:
    Would you be interested in exchanging hyperlinks?
    hyperdunks http://www.nike-hyperdunk.us.com

    I together with my pals have been checking out the nice information and facts from your web blog and so the sudden developed a terrible feeling I never expressed respect to you for them. All the boys ended up certainly excited to read through them and now have really been using them. Thanks for really being simply accommodating and also for having these kinds of high-quality subject areas millions of individuals are really wanting to know about. Our own honest apologies for not saying thanks to earlier.
    adidas yeezy boost http://chilp.it/d9a2d6d
  8. yeezy boost:
    That is the fitting weblog for anyone who desires to seek out out about this topic. You realize so much its virtually exhausting to argue with you (not that I actually would need匟aHa). You definitely put a brand new spin on a subject thats been written about for years. Great stuff, simply nice!
    yeezy boost http://www.yeezy-boost.us.com

    It抯 onerous to seek out educated individuals on this subject, however you sound like you know what you抮e talking about! Thanks
    yeezy boost http://www.yeezy-boost.us.com
  9. kyrie shoes:
    Youre so cool! I dont suppose Ive read anything like this before. So nice to seek out any person with some unique thoughts on this subject. realy thanks for starting this up. this website is something that's needed on the web, somebody with somewhat originality. helpful job for bringing something new to the web!
    kyrie shoes http://www.kyrieirving-shoes.us.com
  10. moncler outlet:
    Can I simply say what a aid to search out someone who really is aware of what theyre talking about on the internet. You positively know the best way to bring an issue to mild and make it important. Extra individuals need to learn this and understand this aspect of the story. I cant imagine youre not more well-liked since you undoubtedly have the gift.
    moncler outlet http://www.monclerjacketsoutlets.us.com