|

Орчин үеийн урлагийн хандлага ба үнэ цэнэ

 Орчин үеийн урлагийн хандлага ба үнэ цэнэ
Монгол Улсыг гадаадад сурталчилах хөтөлбөрийн хүрээнд "Монгол Улсын гадаад сурталчилгаа- Орчин үеийн урлаг” сэдэвт ээлжит хэлэлцүүлэг гадаад харилцааны яамны "Зөвшилцөл” танхимд болж өнгөрлөө.
Гадаад харилцааны яамнаас зохион байгуулсан энэхүү хэлэлцүүлэгт БСШУСЯ, Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Соёл урлагийн газар, ДБЭТ, УДЭТ, СУИС, Нийслэлийн соёл урлагийн газар зэрэг Төрийн байгууллагаас гадна Монголын урлагийн зөвлөл, "Монголын урчуудын эвлэл”, "Орчин үеийн урлагийг дэмжих холбоо”, "Монголын кино урлагийн зөвлөл” зэрэг ТББ болон MCS групп, "Оюу толгой” ХХК, "Хаан банк”, "Петровис” ХКК, "Содмонгол” ХКК зэрэг бизнесийн байгууллагуудын төлөөлөл оролцов.
Тус хэлэлцүүлгийн үеэр Монголын орчин үеийн урлагийн өнөөгийн байдал, уран бүтээлчдийн олон улсад өрсөлдөх чадвар болон орчин үеийн урлагаар дамжуулан эх орноо гадаадад сурталчлах, монгол хүний үнэ цэнийг өсгөхөд төр, хувийн хэвшлийн оролцоо, хамтын ажиллагаа зэрэг асуудлаар нээлттэй санал солилцохын зэрэгцээ цаашдын зорилго, урлагаар дамжуулан улс орны хөгжилд оруулах хувь нэмэрийн талаар ярилцсан юм. Ийнхүү тухайн хэлэлцүүлгийн хүрээнд өрнөсөн асуудал, зөвлөмж, санал сэтгэмжүүдийг холбогдох байгууллагуудад хүргэж, шийдвэрлэх зорилттой байгаа гэнэ.
Хувь уран бүтээлчид эх орноо дэлхийд сурталчлах, өөрсдийгөө таниулах хамгийн зөв гарц нь яг юу вэ? Мэдээж үндэсний соёл урлаг. Өнөөдөр материалист зүйлсийг илүүтэй шүтэх болж үзэл сурталжисан энэ нийгэмд урлагийн бүхий л төрлүүд "сэдэв” дууссан гэх шалтгаанаар бусдыг хуулбарлах, шинэ нэр томьёо үүсгэх, ашиг орлоготой киноны дараагийн ангийг бүтээх зэрэгт л хөрөнгө, оюун сэтгэхүйгээ зарж байна гэхэд хилсдэхгүй. Харин гол гарц нь нүүдэлчин түмний ахуй соёлтой нягт холбоотой үндэстний урлаг, ёс заншил, хэл соёлын тухай сэдэвтэй кино, хөгжим, уран зохиол, уран зураг байж болно. Тиймдээ ч тус хэлэлцүүлэгийн нэрийг "Монгол Улсын гадаад сурталчилгаа” хэмээн оноосон нь тун зохимжтой санагдав. 
Юуны өмнө "орчин үеийн урлаг” гэж яг юуг хэлээд байгааг тодорхойлох нь зүйтэй. Орчин үеийн урлаг гэхээр контемпорари, пост болон метамодернизмын тухай ярих нь зохисгүй. Учир нь эд урлагийн төрөл болохоос бус орчин үеийн урлагийг бүхэлд нь тодорхойлохгүй. Орчин үеийн урлаг гэдэг бол яг одоо цагт, өнөө үед бүтээгдэж буй бүхий л урлагийг хэлдэг.
Харин бид хааш чиглэж, аль зүг рүү явж байна вэ? Монголын урлаг, соёлын үнэт зүйлсийг дэлхий хэрхэн үнэлж байгаа вэ? Бид өнөөдөр хөгжил, урлагийн үнэлэмжээрээ дэлхийгээс тийм хойно хоцроод үлдчихсэн үү, тэгвэл хэрхэн хөл нийлүүлэн алхах вэ? Залуу уран бүтээлчдийг дэмжих, Монголын соёл урлагийг дэлхийд таниулахад урлагийн зөвлөл ямар үүрэг гүйцэтгэж байна? зэрэг олон асуултууд эндээс урган гарна.
 
ДҮРСЛЭХ УРЛАГИЙН ГҮҮР
 
1921 оны ардын хувьсгалын дараа Монгол Ардын Нам засгаас урлаг, утга зохиолыг хөгжүүлэх талаар үлэмжийн их анхаарал тавьж, ард түмний эрх ашигт нийцсэн агуулгатай, үндэсний хэлбэртэй урлаг соёлыг хөгжүүлэх, дэлхий дахины сонгодог урлагийн дэвшилт өвөөс бүтээлчээр суралцах зорилтыг тавьснаар Монголын орчин үеийн дүрслэх урлагийн түүхийн шинэ хуудас нээгдсэн гэж үздэг.
Харин өнөөдөр бид дэлхийн дүрслэх урлагийн хөгжлөөс хэдэн зуунаар хоцорсон, модернизм, пост болон метамодернизм, инстолляц, лэнд арт, перфомас, контемпорариг ойлгох түвшний үзэгч үгүйн улмаас нөгөө реалист чиг хандлага, үзэл баримтлалтайгаа зууралдсаар гэх шүүмжлэлийг судлаачдаас нэлээдгүй сонсдог.
Орчин үеийн дүрслэх урлагт концепц ба түүнийг боловсруулах болон бүтээлч судалгааны явц нь нэгдүгээрт тавигддаг гэдгийг куратор, "Хөх нар” төвийн захирал Ё.Далх-Очир онцолж байв. Үнэхээр нь л лэнд арт, перфомас, контемпорари гээд ярьж эхлүүт энэ л хүний нэр хамгийн түрүүнд бодолд орж ирдэг билээ.
Мөнхүү тэрээр "Орчин үеийн дүрслэх урлагийн бүтээлч судалгаанд арга барил, дүрслэл болон хэрэглэгдэх техник технологид ямар нэг хориг байхгүй. Мөн сэдэв болон агуулгын хувьд өргөн хүрээтэй, бусад шинжлэх ухааны салбаруудыг хамруулан судлахаас гадна, орчин үеийн техник технологийн ололтуудыг маш бүтээлчээр ашигладагт орчин үеийн дүрслэх урлагийн онцлог, давуу тал буй” хэмээсэн юм.
 
 
Харин Монголын орчин үеийн урлагийг дэмжих холбооны тэргүүн Б.Гантуяа "Венецийн Биенналь”, "Документа” зэрэг олон улсын үзэсгэлэнд Монгол Улс хэрхэн оролцсон талаар болон цаашдын зорилт хэмээх илтгэл тавьсан нь нэлээдгүй сонирхолтой бөгөөд зөв гарцыг хөндсөн байв.
2017 онд анх удаа Монголын дүрслэх урлагийн төлөөлөгчид Марзан Шаравын бүтээлийг "Венецийн Биенналь” болон "Документа”-д дэлгэсэн бөгөөд мөнхүү уран бүтээлч Ц.Ариунтөгс, Б.Номин нар оролцож байснийг дурдав. Үнэхээр дүрслэх урлаг нийгмийн сэтгэлзүйг эрүүлжүүлдэг гэдгийг олон улсын энэхүү томоохон үзэсгэлэнгүүдээс харж болно. Ийнхүү уран бүтээлчид дэлхийн тавцан гарах, эх орноо сурталчлах боломж буй ч санхүүгийн тулгамдсан асуудал цор ганц "хаалт” болоод буйг онцлов. Мөнхүү уран бүтээлчдийн ухамсар, хэлний түвшний асуудал ч яригдав.
Б.Гантуяа "Дүрслэх урлаг нь эдийн засгийн хөгжилд өргөн цар хүрээтэй нөхцөл бий болгодог. Дэлхийн хотуудын томоохон барилга байгууламж, жуулчдыг татдаг онцгой газруудын хийц, загвараас үүнийг харж болно. Бидний цаашдын зорилго, соёл урлагийн салбарын стратегийн чиг зүг, бодлого нь түүхэн үнэт зүйлсээ хадгалах, хамгаалах, эрин цагийн урлагийг хөгжүүлэхэд онцгойлон анхаарах хэрэгтэй” гэв.
Үндэсний уран зургийн хэв маяг, нүүдэлчин ахуйн, үндэстний оршихуйн үнэт зүйлсээ орчин цагийн урлагийн зарим төрөлтэй хольж шинэ бүтээл үүсгэх нь чухал гэсэн санаа. Түүхэн үнэт зүйлсээ хадгалж, эрин цагийн шинэ урлагийг хөгжүүлэхэд онцгойлон анхаарах шаардлагатайг төр засагт сануулсан эдгээр үгс хоосон бус гэдгийг гадаадын томоохон үзэсгэлэнд эх орныхоо нэрийг дуурсгаж буй зураач, урчууд цаашдаа улам бататгах биз ээ.
 
НҮҮДЭЛЧДИЙН ХӨГЖИМ 
 
Монголчууд үндэсний хөгжмийн арвин баялаг сан, уламжлалтай ард түмэн гэдгийг уншигчид мэднэ. Энэ дундаас ятга, морин хуур, либэ зэрэг хөгжим дэлхийд хэдийн алдаршиж, танил болсонтой маргах зүйлгүй.  Үндэсний хөгжмийн өнгө төрхийг эртний уламжлалаас гадна хотжих, даяарших, үндэсний үзлийн сэргэлт, үе үеийн төрөөс баримталж ирсэн соёлын бодлого хийгээд мэргэжлийн хөгжмийн дэг сургуулиуд бүрдүүлсээр ирсэн байдаг.
Нүүдэлчдийн амьдралд язгуур шинжээрээ зуун дамжин хадгалагдаж ирсэн Монгол ардын дуу, хөгжмийн зэмсгүүд, үлгэр туульс, ерөөл магтаал 20-р зууны эхэн үе буюу Богд хаант Монгол улсын үеээс барууны хөгжмийн зэмсгүүдээр баяжин, 1930-50 аад онд бүүр мэргэжлийн тайзны урлагийн салбар болтлоо хувьсан өөрчлөгдсөнийг бид мэднэ.
Харин өнөөдөр дуурийн дуучдаас авахуулаад, чадварлаг залуус төрөн гарсаар байна. амьд хөгжмийн хамтлаг, дуучид хэдийн дэлхийд танигдаж эхэлснийг хэлэлцүүлгийн үеэр дурдсан юм. Тэдний төлөөлөл нь залуу уран бүтээлч Магнолиан юм.  "Famous men” нэртэй богино хэмжээний цомог нь дотоод гадаадын нэр хүндтэй цахим хуудсуудад өндрөөр үнэлэгдсэн, АНУ-ын nerdist.com-д 7-р сарын Шилдэг цомог-оор нэрлэгдсэн байна. Мөн тэрээр АНУ-ын Техас мужийн Остин хотод зохион байгуулагдсан "South By Southwest” фестивальд амжилттай оролцсон билээ. Магнолиан буюу Б.Дөлгөөн "Уран бүтээлчид олон улсын фестивалиудад оролцож, туршлага судлах нь чухал. Ингэж чадвал олон улсын зах зээлд гарах нэг алхам болно" гэх санал дэвшүүлснээс гадна "Уран бүтээлч хүн болгон өөрсдөө ухамсартай байх нь зөв. Тийм байж чадвал авьяасаа тордож, өөрийгөө олон талаар хөгжүүлж, хэл сурах нь чухал. "Хэлтэй бол хөлтэй” гэдэг шиг үнэн үг байхгүй. Бидэнд дутагдаж буй зүйл энэ болохоос нэн түрүүнд эрх зүйн орчин, мөнгө санхүү ярих нь чухал биш” хэмээв.
 
 
Гол нь дэлхийд монголын хөгжмийн урлагийг сурталчлахын тухайд гарц олон. Учир нь хөгжим, уран зураг зэрэг урлагийн төрлүүдийг харж, сонсох зэрэгээр хүмүүс мэдэрч, ойлгож чаддаг. Тиймээс гадны томоохон хөгжмийн наадам, экпод оролцож өөрсдийгөө сурталчлах нь зөв алхам юм.
Жишээ нь англид төвтэй” WOMAD” /World of Music, Arts and Dance/ наадам европын хотуудад жил бүр болдо. Мөн Германд төвтэй "WOMEX” /World Music Expo/, францын "Midem”, Их Британий "Glastonbury”, Данийн "Roskilde” зэрэг наадмууд хөгжмийн салбарын бизнес хамтын ажиллагааг дэмжих зорилготой байдаг.
2013 онд WOMEX-д л гэхэд дэлхийн 90 улсын 1260 хөгжмийн бизнесийн компани, 2250 төлөөлөгч, 800 тоглолт зохион байгуулагчид, 560 дуу бичлэг нийтлэгчид 680 560 менежер, 250 продюсерууд цугларч, үзэсгэлэн худалдааны хэсэгт нь 50 улсын 250 павилион өөрсдийн уран бүтээлээ сурталчлан ажиллаж, 7 тайзнаа 300 уран бүтээлчдийн 60 тоглолт болсон байдаг. Өдгөө энэ тоо асар их болж нэмэгдсэн.
Иймэрхүү арга хэмжээнд Монголын уран бүтээлчид оролцох нь дэлхийн зах зээлд гарах гарцыг нээж өгнө. Гэхдээ тус наадмын шалгуурыг давж уригдан тоглоно гэдэг нилээд том босгыг давах асуудал юм. Гэвч "South By Southwest” фестивальд дуучин Б.Дөлгөөн оролцсон нь боломж бийг батлан харуулж байна.
Мөнхүү "WOMEX”, "WOMAD” наадамд Монголын туургатны хөгжмийн соёлыг сурталчилж МУ-ын "Эгшиглэн", "Бөртэ", Тува улсын "Хуун Хуур Ту" хамтлагууд, панкрок "Ятга" хамтлаг, БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны панк рок- Хангай, метал рок Есөн эрдэнэ, гранж рок "Tulegur gangzi” зэрэг уран бүтээлчид оролцсноороо аялан тоглолтоо тогтмол хийж олон улсад нэрд гарч буйг уншигчид мэднэ.
Шалтгаан нь томоохон наадмуудад оролцож Европын орнуудад байгаа хөгжмийн агентлагт, бичлэгийн лебел, хөгжмийн бизнесийн компаниудтай гэрээ байгуулсанд оршиж байна. Өвөр Монголын хамтлаг, дуучид голдуу монгол ардын дууг шинээр найруулан дуулж, монгол хүний хоолойн чадал, ардын дуу дуулах донж маяг, монгол дууны зөөлөн уянгыг улам тодотгон олон улсад танигдаж байгаа юм. 
 
 
Бид нүүдэлчдийн хөгжмийн соёлыг өвөрмөц арга барилаар илэрхийлсэн бүтээлүүдийг дэлхийн тайзан дээрээ дуулах хэрэгтэй. Ингэж байж л эх орноо гадаадад сурталчилж, өөртөө боломж нээж өгнө. Уран бүтээлч Н.Сайнхүү, Цахар Тугчийн Урна, болон Yom & Wang Li, гранж рок - Tulegur Gangzi нар нүүдэлчдийн хөгжмийн соёлыг өвөрмөц арга барилаар харуулснаар л олон улсын хөгжмийн компаниудад танигдаж, сонсогчдын зүрх сэтгэлийг татаж чадсан билээ.  
 
УРАН ЗОХИОЛЫН ШИНЭ ЗАМ
 
"Тагтаа паблишинг” компанийн үүсгэн байгуулагч Б.Баясгалан, Ж.Тэгшзаяа нар гадаадын томоохон хэвлэлийн газруудтай харилцан шинэ соргог, алдартай бүтээлүүдийн зохиогчийн эрхийн зөвшөөрөлтэй, хууль ёсны дагуу орчуулан гаргаж, уншигчдад томоохон бэлэг барьж буй. Өдгөө "Тагтаа” гэсэн лого бүхий номыг гэрийнхээ номын санд тавиагүй бол тулхтай, сайн уншигч гэж хэлэхэд хэцүү санагдана.
Ийнхүү Монголын утга зохиол, яруу найргийн салбараас гадаад улсад хэвлэгдэн, амжилттай яваа бүтээлүүдийг Тагтаа паблишинг ХХК-ийн үүсгэн байгуулагч, орчуулагч Б.Баясгалан танилцуулав.
Ч.Галсан гуай 1982 оноос хойш 16 номоо Герман хэлээр орчуулан хэвлүүлсэн бөгөөд олон алдартай шагналыг хүртсэн байна. Үүн дотор Герман хэлтний утга зохиолын хамгийн том шагнал ч багтана.
Мөнхүү зохиолч, соён гэгээрүүлэгч, МУСГЗ Г.Аюурзаны "Бөөгийн домог” роман орос, солонгос, франц хэлнээ хэвлэгдсэн бол "Цасны роман” тууж нь Японы сонин, сэтгүүлд цувралаар нийтлэгдсэн байна. Л.Өлзийтөгсийн "Аквариум” өгүүллэгийн түүвэр нь франц хэлнээ, "Ганцаардлын дасгалууд” яруу найргийн түүвэр нь хятад хэлээр гарсан бөгөөд зохиолч Д.Энхболдын "Паанан” тууж Герман хэлт уншигчдад хүрсэн юм. Үүнээс гадна яруу найрагч Д.Урианхай энэ онд гэхэд "Азийн тэргүүн” найрагч болж, Нобелийн шагналд нэр дэвшээд буй юм.
 
 
Орчуулагч Б.Баясгалан үндэсний уран зохиолоо гадаад улсад түгээн сурталчлахад улсын бодлого зайлшгүй шаардлагатай бөгөөд орчуулгад хувь хүн бус редакци ажилладаг байх хэрэгтэй. Хэвлэлийн нэгдсэн агентлагтай болох, Хэвлэлийн олон улсын байгууллагуудад нэгдэн гишүүнээр элсэх гэх мэт ажил хийх хэрэгтэй байна. Манайд утга зохиолын ажилтан гэсэн мэргэжлээр хэдхэн их дээд сургуулиуд мэргэжилтэн бэлтгэдэг боловч зохиолчоор суралцуулдаг анги, танхим алга байна. Горький шиг бодлогоор зохиолч бэлтгэдэг, үндэсний соёлоо дэлхийд таниулж үгийн мастерууд хэрэгтэйг онцлон дурдлаа.
Мөн тэрээр "Манай зохиолчид хэн нэгнээр номоо гадаад хэл рүү орчуулуулж, өөрөө хэвлээд л зохиол бүтээл нь гадаад хэлнээ орчуулагдсан гэж ярьдаг. Гэтэл зах зээлийн механизмаараа бол хэвлэлийн компаниуд нь өөрсдөө хэвлэх зохиолоо сонгож, хэвлээд менежментийг нь хийж зах зээлд таниулдаг. Энэ дунд уран зохиолын мэргэжлийн сэтгүүлүүд зохиолч хэвлэгч хоёрыг холбож оршдог. Тэгэхээр юун түрүүнд тэр сэтгүүлүүдэд тоогдох нь чухал” гэв.
Тэгж байж л бидэнд уран зохиолын шинэ зам нээгдэнэ. Хүн төрөлхтний урлагийн бүхий л нууцсын агуулж байдаг, улс үндэстэн оршихуйн дархлаа, хэл соёлыг түгээн дэлгэрүүлэгч нь "уран зохиол” гэдгийг бид мэднэ.
 
КИНО УРЛАГИЙН ГЭГЭЭ
 
Монголын кино урлагаас Д.Төрмөх, П.Бросенс нарын найруулсан 1998 оны "Нохойн орон” баримтат кино Венец болон Торонтогийн кино наадамд өрсөлдөж, Швейцарийн "Visions du Rйel” хэмээх нэр хүндтэй баримтат кино наадмын дээд шагналыг хүртэж байсан бол Ж.Бямбаа найруулагчийн "Алсын удирдлага” кино Бусаны кино наадмаас дээд шагнал авсан юм. Басхүү өнгөрсөн онд бүтээгдсэн Д.Золбаярын "Чингисийн хүүхдүүд” кино олон фестивальд уригдаж, нэр хүндтэй шагналуудын эзэн болохоос гадна "Оскарын гадаад хэл дээрх кино” төрөлд нэр дэвшсэн. Тэгэхээр манайд гарц бий.
Энэ тухай кино судлаач, продюсер Б.Түмэн-Өлзий, орчуулагч, "Алтан хальс” холбооны гишүүн Ж.Тэгшзаяа нар онцолж байв.
Кино хэмээх урлагийг капиталист оронд "бизнесийн хэрэгсэл” гэж харж байсан бол социалист оронд "үзэл суртлаа түгээн дэлгэрүүлэх зэвсэг” хэмээн ач холбогдлыг нь онцгойлон үнэлж байв. Тэр л жишгээр манай улсад кино үйлдвэр байгуулагдаж, хоёр улсын гэрээгээр кино мэргэжилтнүүдийг хөрш ЗХУ-д сургаж бэлтгэх зэргээр кино үйлдвэрлэж байсан. 
 
 
 
Кино судлаач, орчуулагч Ж.Тэгшзаяа "Кино урлаг маш өргөн, олон талын боломжийг олгодог урлаг. Түүнийг нь ч дэлхийн улс орнууд харж, сайн ашиглаж чаддаг. Харин манай улсын хувьд энэ боломжийг хэрхэн ашиглаж байна вэ, хэрхэн ашиглах вэ гэдэг нь энэ цаг үед тулгамдаж буй асуудал. Мэдээж кино бүтээгч, үзэгч гээд хэн хүнгүй л монгол кино гадаадын зах зээлд цахиур хагалж, ашиг орлого хүүдийлж, нэр хүндтэй наадмуудын шагналыг хамж монголын кино урлаг дэлхийд цоллуулах өдрийг мөрөөддөг байх. Гэвч кино түүхийн 120 жилийн хугацаанд тасралтгүй нэг л жимээрээ урагшилсаар нүсэр бүтэц, тогтолцоо, соёлыг бий болгосон хөгжингүй улс гүрнүүдтэй бид өрсөлдөж чадах уу гэдэг нь асуудал” хэмээсэн юм.
Тиймээс бид эхлээд кино урлагийн сайн судлаач, найруулагч, зохиолчдыг бэлтгэдэг байх хэрэгтэй. Өнөөдөр СУИС –ийн Театрын урлагийн сургуульд "кино жүжгийн зохиолч” мэргэжлээр оюутан сургадаг бөгөөд бусад их дээд сургуулиудад зүгээр л "жүжигчид” бэлтгэдэг гэж хэлэхэд хилсдэхгүй.
Харин "Улаабаатар”, "Алтан хальс” зэрэг кино наадмууд зохион байгуулагдаж, хямд үнээр шилдэг кинонуудыг уран бүтээлчдэд үзүүлж буй нь олзуурхууштай. Тэндээс шинэ сайн уран бүтээлчид төрөн гарч, энэ урлагийг цаашид хөгжүүлэхэд чин сэтгэлээ зориулж, өөрсдийн хэмжээнд бүтээн туурвиж байдаг. Үүнийг л төр засагаас дэмжих соёлын дипломат бодлого, эрх зүйн орчин хэрэгтэй.
"Дэлхийн кино урлаг сэдвийн хомсдолд орсон. Тиймдээ ч, нэг бол хүний ой ухаанд багтамгүй хачин жигтэйг ургуулан бодох, нөгөө бол өнгөрсөн түүх рүүгээ явахаас өөр сонголтгүй шахам болж байна. Энэ "гацаа”-г гаргахад Монголын түүх соёл, монголчуудын амьдралын хэв маягийг дагасан сэдвүүд үүнийг баяжуулах боломжтой” хэмээн "Чонон сүлд” киноны найруулагч Жан Жак Ано хэлжээ.
Тэрхүү "гацаа”-г арилгах уран бүтээлчид "Алтан хальс” холбооны уран бүтээлчдээс төрөн гарах магадлал их санагддаг. Ямартаа ч өнөөдөр манайд болж буй энэхүү хоёр том кино наадмаас үзэхэд Монголын кино урлагт "гэгээ” татаж харагддаг билээ.
 
ӨГҮҮЛСЭН ЗҮЙЛСИЙН ҮНЭ ЦЭНЭ
 
Кино, хөгжим, дүрслэх урлаг, уран зохиол зэрэг эдгээр урлагийн үнэ цэнэ нь яг юу вэ? Бүтээлч хүн өөрийгөө зугаацуулахын тулд эсвэл алдар нэрийг хүсч бүтээн туурвидаг зүйл үү? Мэдээж энэ бүхнийг олон талаас нь харж болно. Америкийн соёл урлагийн салбар нийт 730 тэрбум ам. доллар буюу Америкийн ДНБ-ний 4.2 хувийг бүрдүүлдэг байна. Энэ бол зам тээвэр, аялал жуулчлал, хөдөө аж ахуйн салбараас давсан үзүүлэлт билээ.
 
 
Улс гүрний хөгжил нь урлагтай салшгүй холбоотой байдаг. Дүрслэх урлагийн онцгой суутнууд, архитектурчид үгүйсэн бол хэдэн зуун сая хүн Луврын музейг зорьж, "год” маягийн хийцтэй гудамжуудаар зугаалах гэж Парисыг зорьж очихгүй байв. Цэнхэр далайн сувд гэгдэх Дубай хот ч тийм гайхалтайгаар сүндэрлэн босохгүй байлаа. Тиймээс урлаг нийгмийг эрүүлжүүлж, улс гүрнийг хөгжилд хөтөлдөг байх нь.
Бидний нас хэмжээтэй. Харин урлаг үүрд мөнх оршдог. Тиймээс л уран бүтээлчдээ дэмжих зөв тогтолцоог бий болгох, бүтээлчид нь үүргээ ухамсарлах нь хамгийн чухал шүү дээ.
 
Тоймч: Б.Алтанхуяг
Эх сурвалж: Монцамэ агентлаг

Сэтгэгдэл бичих

    • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
      heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
      winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
      worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
      expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
      disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
      joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
      sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
      neutral_faceno_mouthinnocent

33 сэтгэгдэл

  1. patriots jersey:
    There are some attention-grabbing closing dates on this article however I don抰 know if I see all of them heart to heart. There's some validity but I will take hold opinion until I look into it further. Good article , thanks and we would like extra! Added to FeedBurner as nicely
    <a href="http://www.patriotsjerseys.us.com" >patriots jersey</a> patriots jersey
  2. adidas yeezy boost:
    My spouse and i got happy Edward managed to complete his basic research through the entire precious recommendations he grabbed in your web site. It is now and again perplexing to just always be giving away steps which usually some other people might have been selling. We do know we have the website owner to be grateful to for this. Most of the illustrations you've made, the straightforward site navigation, the relationships you will give support to instill - it is mostly terrific, and it's really letting our son and our family know that this concept is brilliant, and that's extraordinarily important. Many thanks for the whole lot!
    adidas yeezy boost

    Spot on with this write-up, I actually suppose this web site needs way more consideration. I抣l probably be again to learn far more, thanks for that info.
    jordan shoes
  3. nmd:
    Would you be fascinated by exchanging hyperlinks?
    nmd
  4. adidas outlet:
    I'm usually to running a blog and i really admire your content. The article has actually peaks my interest. I'm going to bookmark your site and preserve checking for brand spanking new information.
    adidas outlet

    My wife and i have been very thrilled when Ervin could conclude his analysis through the precious recommendations he discovered from your very own weblog. It is now and again perplexing to simply be freely giving points that many other people might have been selling. Therefore we know we need the writer to give thanks to for this. Most of the illustrations you've made, the straightforward web site menu, the relationships you give support to instill - it's got most superb, and it's really letting our son in addition to us do think this subject is amusing, which is really fundamental. Thanks for the whole thing!
    yeezys

    Spot on with this write-up, I actually assume this web site needs rather more consideration. I抣l in all probability be again to learn much more, thanks for that info.
    adidas ultra boost
  5. ferragamo sale:
    There's noticeably a bundle to learn about this. I assume you made certain nice points in features also.
    ferragamo sale
  6. yeezy boost 350 v2:
    I simply needed to say thanks yet again. I'm not certain the things I could possibly have taken care of without the entire aspects provided by you over such topic. It has been a real scary condition in my view, however , considering your expert style you processed it forced me to cry with contentment. Now i'm thankful for your guidance and thus pray you know what a great job you are always carrying out teaching some other people using your webblog. I'm certain you have never encountered all of us.
    yeezy boost 350 v2

    I was more than happy to find this web-site.I wanted to thanks in your time for this wonderful read!! I definitely having fun with every little bit of it and I have you bookmarked to check out new stuff you weblog post.
    nike mercurial
  7. jordan 11:
    Hello! I simply want to give an enormous thumbs up for the good info you've got right here on this post. I will be coming back to your blog for more soon.
    jordan 11
  8. hermes belt:
    I used to be very pleased to find this net-site.I needed to thanks to your time for this excellent read!! I definitely having fun with every little bit of it and I've you bookmarked to check out new stuff you blog post.
    hermes belt

    Thank you a lot for giving everyone such a splendid chance to read articles and blog posts from this blog. It's always so awesome plus stuffed with a lot of fun for me personally and my office colleagues to visit your web site more than three times every week to see the new items you have. Not to mention, I am just actually happy considering the beautiful creative concepts served by you. Certain 4 ideas in this post are in reality the simplest we have all ever had.
    yeezy boost 350
  9. yeezy:
    The next time I learn a blog, I hope that it doesnt disappoint me as a lot as this one. I imply, I do know it was my choice to read, but I truly thought youd have something interesting to say. All I hear is a bunch of whining about something that you would fix in the event you werent too busy in search of attention.
    yeezy
  10. yeezy boost 350:
    Aw, this was a very nice post. In thought I wish to put in writing like this moreover ?taking time and actual effort to make a very good article?but what can I say?I procrastinate alot and certainly not appear to get something done.
    yeezy boost 350
  11. adidas nmd r1:
    The following time I learn a weblog, I hope that it doesnt disappoint me as a lot as this one. I imply, I know it was my choice to learn, however I actually thought youd have one thing interesting to say. All I hear is a bunch of whining about something that you could possibly repair when you werent too busy looking for attention.
    adidas nmd r1
  12. longchamp bags:
    Youre so cool! I dont suppose Ive learn something like this before. So good to seek out someone with some authentic thoughts on this subject. realy thank you for beginning this up. this website is something that's wanted on the net, somebody with somewhat originality. useful job for bringing something new to the internet!
    longchamp bags

    I have to express my thanks to this writer just for bailing me out of this type of problem. After checking through the world wide web and meeting solutions which are not beneficial, I thought my life was gone. Being alive devoid of the answers to the difficulties you have resolved through your entire guideline is a serious case, as well as the kind that could have in a negative way affected my entire career if I had not encountered your website. Your primary skills and kindness in taking care of all the pieces was very helpful. I am not sure what I would have done if I had not come across such a subject like this. It's possible to at this point look forward to my future. Thanks for your time so much for the reliable and sensible guide. I won't be reluctant to suggest your blog to any person who requires counselling about this subject.
    adidas nmd
  13. pandora charms:
    It抯 exhausting to seek out knowledgeable folks on this matter, but you sound like you know what you抮e talking about! Thanks
    pandora charms
  14. yeezy boost:
    Thank you for all of your labor on this site. My mum really loves participating in investigations and it's really easy to see why. Most people learn all concerning the compelling mode you present good ideas by means of this web site and inspire response from visitors on that point while our daughter is without question becoming educated a great deal. Have fun with the remaining portion of the year. You are carrying out a very good job.
    yeezy boost

    I'm usually to running a blog and i actually respect your content. The article has actually peaks my interest. I'm going to bookmark your website and preserve checking for brand new information.
    kyrie 4
  15. nike zoom:
    Spot on with this write-up, I really think this website needs rather more consideration. I抣l probably be once more to read rather more, thanks for that info.
    nike zoom

    My wife and i felt really peaceful John could finish up his homework through your ideas he acquired through the web page. It's not at all simplistic to just be making a gift of tips men and women could have been selling. Therefore we understand we've got the writer to give thanks to for that. These illustrations you have made, the straightforward website menu, the relationships you make it easier to foster - it's many spectacular, and it is assisting our son and our family reckon that the theme is brilliant, which is certainly particularly important. Thanks for everything!
    yeezy boost 350 v2
  16. pandora jewelry:
    I discovered your blog website on google and examine a number of of your early posts. Continue to keep up the very good operate. I just extra up your RSS feed to my MSN News Reader. Looking for ahead to studying more from you later on!?
    pandora jewelry
  17. Adidas NMD x GC Cloth Red Green:
    Can I just say what a reduction to seek out somebody who actually is aware of what theyre talking about on the internet. You undoubtedly know how one can bring a difficulty to mild and make it important. Extra folks must learn this and perceive this facet of the story. I cant believe youre not more widespread because you definitely have the gift.
    Adidas NMD x GC Cloth Red Green
  18. adidas ultra:
    Thank you a lot for providing individuals with remarkably marvellous possiblity to check tips from this website. It's always so lovely and also packed with fun for me and my office peers to visit your web site at minimum 3 times per week to find out the fresh tips you have got. And definitely, we're usually fascinated considering the dazzling thoughts served by you. Certain 3 facts in this posting are ultimately the very best I have ever had.
    adidas ultra

    When I originally commented I clicked the -Notify me when new comments are added- checkbox and now each time a remark is added I get four emails with the identical comment. Is there any approach you may remove me from that service? Thanks!
    yeezy
  19. vans outlet:
    very nice post, i actually love this web site, carry on it
    vans outlet
  20. adidas ultra boost 3.0:
    My wife and i felt now fulfilled that Albert could finish off his reports by way of the ideas he had while using the web site. It's not at all simplistic to simply possibly be giving freely tips and hints which men and women have been selling. And we all do understand we need the blog owner to be grateful to for this. The most important explanations you've made, the simple site navigation, the friendships you can help engender - it is most powerful, and it is assisting our son in addition to us consider that this subject is awesome, which is certainly pretty essential. Many thanks for the whole lot!
    adidas ultra boost 3.0

    You made some first rate factors there. I seemed on the web for the problem and located most individuals will go together with together with your website.
    jordan retro 13

    I discovered your blog site on google and check just a few of your early posts. Proceed to maintain up the superb operate. I just additional up your RSS feed to my MSN Information Reader. Looking for ahead to studying extra from you in a while!?
    links of london outlet store
  21. yeezy:
    I would like to show my love for your kind-heartedness giving support to those individuals that need help on this one study. Your personal dedication to passing the message around has been quite interesting and have specifically enabled associates like me to realize their dreams. Your own informative suggestions indicates a great deal a person like me and extremely more to my colleagues. Best wishes; from all of us.
    yeezy
  22. dior sunglasses:
    After I originally commented I clicked the -Notify me when new feedback are added- checkbox and now each time a comment is added I get four emails with the identical comment. Is there any method you possibly can remove me from that service? Thanks!
    dior sunglasses
  23. adidas ultra boost:
    It抯 exhausting to seek out educated folks on this topic, but you sound like you already know what you抮e talking about! Thanks
    adidas ultra boost
  24. adidas nmd:
    It is best to take part in a contest for top-of-the-line blogs on the web. I will advocate this site!
    adidas nmd
  25. yeezy boost 350 v2:
    This really answered my downside, thank you!
    yeezy boost 350 v2
  26. adidas nmd:
    There are some attention-grabbing time limits in this article but I don抰 know if I see all of them middle to heart. There's some validity but I'll take maintain opinion until I look into it further. Good article , thanks and we want more! Added to FeedBurner as properly
    adidas nmd
  27. yeezy shoes:
    Oh my goodness! an amazing article dude. Thank you Nonetheless I am experiencing difficulty with ur rss . Don抰 know why Unable to subscribe to it. Is there anybody getting an identical rss problem? Anybody who is aware of kindly respond. Thnkx
    yeezy shoes

    I and also my buddies appeared to be studying the best information found on your web site then instantly got a horrible feeling I had not expressed respect to the website owner for those tips. Those men appeared to be glad to read all of them and already have quite simply been enjoying those things. Many thanks for genuinely considerably thoughtful as well as for deciding on certain superb subject matter millions of individuals are really wanting to be aware of. My honest regret for not expressing gratitude to earlier.
    michael kors handbags
  28. yeezys:
    There is noticeably a bundle to know about this. I assume you made certain good factors in features also.
    yeezys
  29. yeezy boost 350 v2:
    You made some decent points there. I appeared on the internet for the difficulty and located most individuals will go together with with your website.
    yeezy boost 350 v2
  30. kyrie 4:
    Layup is a very basic basketball skills maybe everyone layup but there is a way of layup is not everyone that is wrong step layup.
    kyrie 4