|

Яагаад хэрэглээний зээлд хязгаарлалт тогтоох ёстой вэ?

Яагаад хэрэглээний зээлд хязгаарлалт тогтоох ёстой вэ?

 


2019 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс эхэлж арилжааны банкуудын хэрэглээний зээл дээр хоёр тѳрлийн хязгаарлалт тавигдаж буй.

Нэгт, зээлдэгчийн ѳр-орлогын харьцааны дээд хязгаар нь 70 хувь болно. Ѳѳрѳѳр хэлбэл, сар бүрийн эргэн тѳлѳлт нь татварын дараах орлогын 70 хувиас хэтрэхгүй хэмжээний зээл, лизингийг хэрэглээний зориулалтаар авах боломжтой болно гэсэн үг. Үүнд цалин тэтгэврийн зээл, автомашин, эд тавилга, гар утас г.м. зүйлсийн банкны лизинг бүгд хамаарна. Хоёрт, хэрэглээний зориулалттай зээлийн боломжит хугацаа нь 30 сар болно. Ѳѳрѳѳр хэлбэл 2.5 жилээс урт хугацаатай хэрэглээний зээлийг банк олгохгүй гэсэн үг.

Ипотекийн зээлийн хувьд тусдаа журмаар ѳр орлогын харьцаа болон зээлийн хугацааг зааж ѳгдѳг үүнд хамаарахгүй.

Энэхүү арга хэмжээний үр дүнд иргэдийн хувьд хэрэглээний зориулалтаар авах зээлийн хэмжээ багасч, хугацаа богиносно. Банкуудын хувьд эргэн тѳлѳлт сайтай, хүү ѳндѳртэй бүтээгдэхүүн нь хязгаарлалтад орно. Харин худалдааны салбарынхны хувьд бараа бүтээгдэхүүнийх нь эрэлт багасах хүлээлттэй. Тэгвэл иргэдэд ч, аж ахуйн нэгжүүдэд ч, банкуудад ч ингэж "гашуун эм" уулгах нь ямар ач холбогдолтой вэ гэдэг асуулт гарч ирнэ. Энэхүү арга хэмжээний үр нѳлѳѳг "ойрын хугацаа" болон "алс ирээдүй" гэсэн хоёр цаг хугацаанд ангилж тайлбарлаж болно.

 

Ойрын хэдэн жилийн үр нѳлѳѳг нь авч үзвэл хэрэглээний зээлд дээрх хязгаарлалтыг тогтоосноор ѳрхийн ѳрийн дарамт хэт нэмэгдэхээс сэргийлж, аж ахуйн нэгжүүдийн борлуулалт тогтвортой байх, банкны систем хямралд ѳртѳхгүй байх боломжийг дээшлүүлэх юм. Яаж вэ? Иргэдийн хувьд, орлогоодоо тохирсон хэрэглээтэй, даахгүй хэмжээний зээл авч ѳрийн тойрогт орохгүй байх нь чухал. Гэвч цалин орлогынх нь 80-90 хувийг зээлийн эргэн тѳлбѳрт явдаг, эргээд зээл авч амьдардаг хүмүүс бий. Ийм хүмүүс цаашид ихсэх нь компаниудын борлуулалтад ч сѳрѳг нѳлѳѳтэй. Учир нь сарын орлогынхоо ихэнхийг зээлийн тѳлбѳрт ѳгдѳг хүн тогтвортой худалдан авагч, үйлчлүүлэгч байж чадахгүй. Түүнчлэн, банкны хувьд ч зээлийн эргэн тѳлѳлтѳѳ найдвартай хийдэг зээлдэгч байх аргагүй юм. Хэрэв эдийн засаг бага зэрэг донсолж, цалин нь зогсох эсвэл ажилгүй болоход зээлээр санхүүжиж байсан хэрэглээ нь огцом агших, банкны зээлээ эргэн тѳлж чадахгүй болох өндөр эрсдэлтэй. Тэгээд мэдээж олсон орлогоо зээлдээ өгөөд гар дээрээ мөнгөгүй үлдэх, зээлээс зээлийн хооронд амьдрах нь сэтгэлзүйн хувьд тухайн хүндээ ч том дарамттай.
 

 

...хэрэглээний зээл ѳнгѳрсѳн нэг жилийн хугацаанд 40 хувь давсан хурдтай ѳсѳлттэй явж байгаа тул одоо "тормоз гишгэх" цаг нь болсон...

 


Хэдийгээр одоо Монголд хэрэглээний зээл хамгийн чанар сайтай зээлийн бүтээгдэхүүн боловч, үргэлж ийм байна гэсэн баталгаа үгүй юм. 2002 оны Солонгосын кредит картын хямрал, эсвэл 2008 оны Америкийн моргежийн хямрал зэрэг нь иргэд үргэлж найдвартай зээлдэгч байдаггүй гэдгий харуулсан үйл явдлууд байв. Харин Монголын хувьд, ѳнѳѳдѳр банкны системийн зээлийн тал орчим нь иргэдийн зээл болсон байна. Гэсэн хэдий ч хэрэглээний зээл ѳнгѳрсѳн нэг жилийн хугацаанд 40 хувь давсан хурдтай ѳсѳлттэй явж байгаа тул одоо "тормоз гишгэх" цаг нь болсон. Үгүй бол, Монгол улсын ѳрийн хэмжээ ч ѳндѳр түвшинд хүрсэн, компаниудын ѳр ч нэмэгдэж банкны салбарт багагүй хэмжээний чанаргүй зээлийг үүсгэсэн энэ үед ѳрхийн ѳрийн дарамт цаашид ѳндѳр түвшинд хүрч нэмэгдвэл эдийн засаг маань маш хүнд байдалд орох эрсдэлтэй болно. Иймд хэрэглээг хязгаарлах энэхүү арга хэмжээ нь одоо гашуун боловч, цаашдын эдийн засгийн эрүүл мэнд, тогтвортой байдлаа бодоод уух ёстой эм юм.

 

Харин алс ирээдүйн дүр зургийг авч үзвэл энэхүү арга хэмжээ нь санхүүгийн эх үүсвэрийг хэрэглээнээс бизнесийн хѳрѳнгѳ оруулалт руу шилжүүлэх, экспортыг дэмжих эхний алхам юм. Жишээ нь Азийн хурдтай хөгжсөн амжилттай орнуудын түүхийг харахад эдийн засгийн бүтэц нь эхлээд хөрөнгө оруулалт & экспорт дээр төвлөрсөн байдаг. Санхүүгийн бүхий л эх үүсвэрээ тийш нь чиглүүлдэг. Ингэснээр гаднаас орлого олдог салбарууд хөгжиж, ажил эрхлэлт нэмэгдэн иргэдийн амьжиргаа дээшилснээр дараа нь хэрэглээ нь ѳссѳн байдаг. Өөрөөр хэлбэл орлогоороо хэрэглээгээ санхүүжүүлэх чадамжтай болсон гэсэн үг.

Монголын хувьд, орлого бага хэрнээ хэрэглээ хэт өндөр түвшинд байгаа нь манай эдийн засгийн бүтцийн хамгийн гол асуудал болж байна. Эдийн засгийн төрөлжилт хангалтгүй, экспортын орлого нүүрс зэс алт зэрэг цѳѳн хэдэн бүтээгдэхүүнээс хамааралтай эмзэг эдийн засагтай, өрийн түвшин өндөр байгаа нь энэ буруу бүтцийн симптом нь гэж хэлж болно. Улс орны хэмжээнд авч үзвэл нэг талаас санхүүгийн хязгаарлагдмал эх үүсвэрээ гаднаас орлого олдоггүй зүйлд зарцуулж байгаа нь экспортын салбар хөгжихгүй байхад нөлөөлж буй. Хэрэглээ ѳндѳр Монголын одоогийн эдийн засгийн буруу бүтцийн үр дүнд төлбөрийн тэнцлийн ашиг банкны хэрэглээний зээл болоод эргээд импортын бараа болон урсаад гарч буй. Өөрөөр хэлбэл зэс, нүүрс, алтны орлогоороо автомашин, гар утас, гутал хувцас, байр, тавилгаа авч байна гэсэн үг. Эдийн засаг жаахан сэргэхээр л хэрэглээ ѳсч, импорт нэмэгдэж, тѳлбѳрийн тэнцэлд дарамт болсноор ханшийн тогтвортой байдал, эдийн засгийн тогтвортой байдалд эргээд сѳрѳг нѳлѳѳ үзүүлсээр ирсэн. Түүнчлэн орлогогүй хэрэглээг зээлээр санхүүжүүлснээр өрийн түвшин хурдтай өсөхөд нөлөөлсөн.

Гэтэл Америк, Япон, Европын ѳндѳр хѳгжсѳн орнууд л хэрэглээнд тулгуурласан эдийн засагтай, ДНБ-ийн 70-80 хувийг хэрэглээ бүрдүүлж байна. Дэлхийн хоёр дахь том эдийн засагтай аварга зах зээл, 800 сая хүнийг ядуурлаас гарган дундаж давхаргын хэрэглэгч болгосон Хятад хүртэл саяхнаас л хѳрѳнгѳ оруулалт, экспорт дээр тулгуурласан эдийн засгаа дахин тэнцвэржүүлж (rebalancing), хэрэглээ рүү шилжих шилжилтийг хийж буй.

 

Харин манайх шиг орлого багатай гурван сая хүнтэй эдийн засгийн бүтэц ийнхүү хэрэглээнд суурилсан байх нь дараах сѳрѳг үр дагавартай:
 

 

  1. Kомпаниудад томрох боломжийг олгохгүй. Харин валютын ханшаас борлуулалт нь, санхүү нь бүрэн хамааралтай эмзэг байдалд хүргэнэ;
  2. Орлого бага хэрнээ зээлээр хэрэглээгээ санхүүжүүлснээр өрийн дарамтанд орж нэг л өдөр дампуурах ч эрсдэлтэй;
  3. Байгалийн баялгаа импорт болгож хэрэглээд, баялаг шавхагдах өдөр эдийн засаг тогтох аргагүй болох эрсдэлтэй;

 


Тэгвэл хэрэглээнд суурилсан энэхүү буруу эдийн засгийн бүтцийг засахын тулд нэгт, мэдээж санхүүгийн сахилга бат хэрэгтэй. Түүнчлэн, санхүүгийн эх үүсвэрүүдийг аль болох импорт, хэрэглээ бус харин хөрөнгө оруулалт, экспорт руу чиглүүлэх шаардлагатай. Үүнд хэрэглээ рүү хэт хэвийсэн байгаа банкны зээлийг бизнес рүү чиглүүлэх энэхүү арга хэмжээ ч хамаарах юм. Иймд хэдийгээр энэ нь санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангах Тѳв банкны үндсэн зорилттой нийцтэй макро зохистой бодлогын арга хэмжээ боловч, эдийн засгийн бүтцийг оновчтой болгох замаар макро эдийн засаг илүү тогтвортой байхад ч дэмжлэг үзүүлж, хувь нэмэр оруулах арга хэмжээ болно.

Зууны мэдээ
Б.Түмэнцэнгэл

 

Сэтгэгдэл бичих

    • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
      heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
      winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
      worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
      expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
      disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
      joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
      sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
      neutral_faceno_mouthinnocent

14 сэтгэгдэл

  1. jordan 11:
    I have to show appreciation to you just for rescuing me from such a scenario. Right after checking through the the web and getting thoughts which were not beneficial, I figured my entire life was gone. Living without the presence of strategies to the problems you have solved by means of this guideline is a critical case, and ones that would have in a wrong way damaged my entire career if I hadn't noticed the blog. Your own expertise and kindness in taking care of everything was important. I don't know what I would have done if I had not come upon such a step like this. I can also now relish my future. Thanks very much for this reliable and effective help. I will not hesitate to suggest the blog to any individual who would need assistance about this problem.
    jordan 11 http://www.jordan11retro.us.com

    Thank you a lot for providing individuals with an extraordinarily brilliant possiblity to read critical reviews from this website. It's usually very beneficial and also packed with a lot of fun for me and my office colleagues to visit your site at the least 3 times a week to learn the latest guidance you will have. And indeed, I'm also usually amazed concerning the surprising methods you give. Certain 2 points in this posting are truly the best we have had.
    golden goose outlet http://www.goldengoose.us.com
  2. adidas nmd r1:
    I intended to write you one very small word to help thank you so much the moment again over the striking advice you have shown here. This has been certainly open-handed of you to supply openly just what a number of people could have distributed for an electronic book to earn some money on their own, even more so given that you might well have done it if you ever decided. Those smart ideas additionally served to become great way to understand that other individuals have the same passion just like my own to figure out a whole lot more with regard to this issue. Certainly there are millions of more pleasant periods ahead for people who read carefully your website.
    adidas nmd r1 http://www.adidasnmduk.com
  3. cat boots:
    I want to show my appreciation to this writer just for bailing me out of this particular crisis. After looking through the world wide web and finding recommendations which were not powerful, I was thinking my life was gone. Existing without the presence of strategies to the problems you have fixed by means of your entire website is a critical case, and the ones which may have badly damaged my career if I had not come across the blog. Your main capability and kindness in playing with every part was helpful. I'm not sure what I would have done if I hadn't come upon such a stuff like this. I can also at this time relish my future. Thanks a lot very much for the expert and results-oriented guide. I won't hesitate to recommend the blog to anybody who needs counselling about this issue.
    cat boots http://www.caterpillarboots.us.com

    My wife and i felt now comfortable when Jordan could do his studies through the ideas he had from your own blog. It is now and again perplexing to just continually be giving for free secrets which the others might have been selling. And we also see we need the blog owner to thank for that. The explanations you've made, the simple website navigation, the relationships you help instill - it's got all amazing, and it's assisting our son in addition to our family understand the matter is thrilling, and that is really mandatory. Thank you for the whole lot!
    jordan retro 12 http://www.jordan12.us.com
  4. nmd:
    My husband and i have been so thrilled that Emmanuel could round up his reports through your precious recommendations he acquired out of the web pages. It is now and again perplexing to simply be giving away concepts that many a number of people have been making money from. We really acknowledge we have got the writer to thank because of that. All the illustrations you made, the straightforward blog menu, the friendships you will give support to instill - it's got mostly overwhelming, and it's really assisting our son in addition to us know that the concept is interesting, and that is especially pressing. Thank you for all!
    nmd http://urlr.be/short/nmds

    I would like to express some thanks to the writer just for rescuing me from this particular condition. After surfing through the the net and finding opinions which are not productive, I figured my life was well over. Existing minus the answers to the issues you've resolved by means of the short article is a serious case, as well as ones that would have adversely affected my career if I had not come across your web blog. Your personal skills and kindness in handling all the things was excellent. I'm not sure what I would have done if I hadn't come upon such a stuff like this. I can also at this point look forward to my future. Thanks so much for this high quality and amazing help. I will not be reluctant to suggest your web blog to any individual who should have recommendations about this topic.
    adidas ultra boost uncaged http://www.adidasultraboost.us.org
  5. nba jerseys:
    I truly wanted to develop a simple message to be able to thank you for these remarkable guidelines you are posting on this website. My considerable internet search has at the end of the day been rewarded with good tips to share with my colleagues. I 'd assert that we visitors are rather endowed to exist in a good place with many awesome professionals with helpful points. I feel very blessed to have used your entire webpage and look forward to really more exciting times reading here. Thanks a lot once again for a lot of things.
    nba jerseys http://www.cheapnbajerseyswholesales.us.com
  6. michael kors handbags:
    I enjoy you because of all of your effort on this blog. My mother takes pleasure in conducting research and it's simple to grasp why. All of us hear all relating to the lively method you provide sensible tricks by means of your web site and in addition boost contribution from some other people on this issue so our princess is becoming educated a great deal. Have fun with the remaining portion of the new year. You're the one doing a superb job.
    michael kors handbags http://www.michael-kors-handbags.com.co

    I in addition to my guys have been following the great tips located on your site and then the sudden I got a terrible feeling I never thanked the site owner for those tips. The young men became passionate to see them and have in effect truly been enjoying them. Appreciate your getting really thoughtful as well as for finding this sort of ideal guides millions of individuals are really desirous to know about. My very own honest apologies for not expressing gratitude to you sooner.
    fila shoes http://www.filas.us.com
  7. goyard handbags:
    I'm just writing to make you understand what a great encounter my wife's child developed visiting yuor web blog. She came to understand lots of pieces, which included what it is like to have an awesome coaching mood to make others without problems learn chosen extremely tough topics. You actually surpassed people's expected results. Thank you for providing such powerful, dependable, edifying and also fun thoughts on that topic to Janet.
    goyard handbags http://www.goyardhandbags.us.com
  8. nmd:
    I together with my friends were taking note of the excellent tricks on your site then the sudden got a terrible feeling I never thanked the web blog owner for those techniques. All the women ended up for this reason very interested to read all of them and already have really been tapping into them. Appreciation for getting so considerate and then for considering variety of awesome subject areas millions of individuals are really needing to know about. My personal honest regret for not expressing appreciation to you sooner.
    nmd http://www.adidasnmds.com

    I wanted to compose you this little observation to finally thank you again considering the wonderful suggestions you've discussed above. It has been simply shockingly generous of you to provide without restraint what many people might have marketed as an e book to make some bucks for their own end, precisely seeing that you might have tried it in the event you wanted. These thoughts additionally acted to be a great way to understand that someone else have the identical fervor just like mine to know more and more with reference to this condition. I am sure there are millions of more fun times in the future for folks who check out your blog post.
    links of london http://www.linksoflondon.us.com
  9. michael kors outlet:
    I and my pals have already been reviewing the good strategies on your web page and then unexpectedly I had a horrible feeling I had not thanked the site owner for those strategies. Those women happened to be stimulated to read through all of them and now have clearly been taking pleasure in those things. Appreciation for indeed being considerably accommodating and for having varieties of good issues millions of individuals are really eager to be informed on. My personal honest regret for not expressing gratitude to you earlier.
    michael kors outlet http://www.outletmichael-kors.us.com
  10. ferragamo belt:
    I precisely needed to say thanks all over again. I do not know the things I would have tried without the type of opinions shared by you relating to my concern. Previously it was a depressing condition in my view, nevertheless being able to view the very well-written way you solved the issue made me to weep with happiness. I'm just grateful for this information and in addition pray you really know what an amazing job you happen to be accomplishing educating other individuals through a blog. Most likely you haven't got to know any of us.
    ferragamo belt http://www.ferragamobelt.us
  11. michael kors outlet online:
    Needed to create you the little bit of observation in order to say thanks the moment again for your amazing information you have shown here. It is simply pretty open-handed with you to give easily what exactly most of us could possibly have offered for sale as an electronic book to end up making some profit on their own, most notably since you might well have done it in case you desired. These good tips also acted like a good way to fully grasp that many people have the identical fervor just as mine to learn many more pertaining to this issue. I think there are many more fun sessions in the future for individuals that view your blog.
    michael kors outlet online http://www.michael-korsoutlets.us
  12. chrome hearts:
    My wife and i ended up being really thrilled when Raymond could complete his investigations because of the ideas he got through your site. It's not at all simplistic to simply choose to be making a gift of strategies that many people today might have been trying to sell. We really fully grasp we have the website owner to give thanks to for this. The type of explanations you made, the easy web site menu, the friendships you will give support to promote - it is all unbelievable, and it's really helping our son and us know that this issue is amusing, which is certainly highly mandatory. Thank you for the whole thing!
    chrome hearts http://www.chromehearts.com.co
  13. nike air max 90:
    I precisely wished to appreciate you once more. I'm not certain the things I might have carried out in the absence of these information shown by you relating to my situation. It absolutely was a real depressing matter in my opinion, but viewing a specialized tactic you resolved it forced me to jump with happiness. I'm just thankful for this information and in addition hope you realize what an amazing job you were accomplishing educating most people through a blog. I know that you've never come across all of us.
    nike air max 90 http://www.airmax90.us.org