"Чононгоо” фильм продакшны анхны уран бүтээл болох "Ээж” уран сайхны кино нь Франц улсад долоодугаар сарын 25-нд зохион байгуулагдсан Олон Улсын кино фиствальд амжилттай оролцож Олны таашаалд нийцсэн "Тэргүүн гран при" хүртлээ.

Уг фиствальд 46 орон 75 уран бүтээлээрээ оролцсон байна. Францчууд монголын "Ээж” уран сайхны киног дүгнэхдээ "Энэ цагт алслагдан холдож буй эх үрийн нандин холбоог хүн бүхний зүрх сэтгэлд нэгийг сануулсан бодогдуулсан гүн утга бүхий бүтээл" болжээ хэмээгээд монголын уран бүтээлчдэд талархал илэрхийлж амжилт хүсчээ.

"Ээж” киноны гол дүрийн жүжигчин Б.Энхтүвшин уг кино фиствальд оролцож шагналаа гардан авчээ. Тэрээр одоо Европын орнуудаар аялж байгаа бөгөөд наймдугаар сарын 10-нд эх орондоо ирэх юм байна.

Сонирхуулахад, "Ээж” уран сайхны кино өмнө нь Оросын Бүгд Найрамдах Башкортостан Улсын нийслэл Уфа хотод гурав дахь удаагаа зохион байгуулагдсан "Мөнгөн Акбузат” кино урлагийн наадмыг "Ээж” хэмээх Монголын уран сайхны киногоор нээж, "Шилдэг эмэгтэй дүр”-ийн шагналыг хүртсэн билээ.

Монголын Улсын Гавьяат жүжигчин, "Соёлын элч” дуучин Э.Амартүвшин тун удахгүй эх орондоо ирэх гэж байна. 

Тэрбээр 2017 оны долдугаар сард Италийн хамгийн эртний алдартай тайз болох Арена Ди Веронад Ж.Вердийн суут бүтээл "Риголетто” дуурийн Риголеттогийн дүрд дуулсан билээ.

Монголын алдарт баритон Э.Амартүвшин Арена Ди Веронагийн тайзнаа нийт таван удаа тоглож, "Риголетто” дуурийн эхний хоёр тоглолтонд дуулсан байна. Риголеттогийн дүрд Э.Амартүвшин долдугаар сарын 1, 7-ны өдрүүдэд, Испани гаралтай алдарт баритон Карлос Алварез энэ сарын 14, 19-ний өдрүүдэд дуулсан бол дэлхийн алдарт баритон Лео Нуччи энэ сарын 27-нд дуулжээ.

Энэхүү бүтээлийг Италийн шилдэг найруулагчдын нэг Иво Гуэрра /Ivo Guerra/ найруулан тавьж байгаа бөгөөд Италийн Лусса хотын Жиллио театрын уран сайхны удирдагч, удирдаач БНСУ-ын Тэгү хотын симфони оркестрын ерөнхий удирдаач Жулиан Ковачев /Julian Kovatchev/ удирджээ.

Дэлхийн алдарт баритон Лео Нуччи нь өдгөө 76 настай бөгөөд Э.Амартүвшинтэй хамтран 11 дүгээр сард Италийн Женев хотын дуурийн театрт, 12 дугаар сард Парма хотын дуурийн театрт тус тус "Риголетто” дуурийг дуулах юм байна.

Дэлхийн миссийн тэмцээнд оролцон  шилдэг 11-д шалгарч, Монголчуудын хувьд шинэ жишиг тогтоосон мисс, жүжигчин А.Баярцэцэг Холливүүдын "Attrition” гэх кинонд тоглохоор болсон тухай таатай мэдээ байна. Жүжигчин Стивен Сигалын эхнэр Б.Эрдэнэтуяа өөрийн цахим хуудсаараа дамжуулан энэ сайхан мэдээг Монголчууддаа дуулгаад байна. Тэрбээр  "Ханийн минь шинэ уран бүтээл болох "ATTRITION” киноны зураг авалт ид дундаа... Холливүүд хэмээх айлыг нэлээд сайн гадарладаг болсоор олоон жил өнгөрчээ. Жилийн өмнө дэлхийн миссийн тэмцээнд эх орноо төлөөлж орсон А.Баярцэцэг бүсгүйг дэмжиж, холливүүдийн кинонд тоглох мөрөөдөлтэйг нь сонсоод түүнийг өөрийн гэртээ хүлээж авч байсан. Хань маань Холливүүд хэмээгч энэ айлд өөрийн гэсэн урсгал жанрыг оруулж, дэлхийн хэмжээний жүжигчин болж чадсан хүний хувьд, Баярцэцэгийн мөрөөдлийг бодитой болгох тухай би түүнтэй ярилцсан юм. Амархан бүтдэг зүйл, тэр тусмаа Холливүүдэд байхгүй гэдгийг бид мэднэ. Нэг ч гэсэн монгол хүнийг Холливүүдийн өргөн дэлгэцийн кинонд тоглуулах гүүр, зам нь болох юмсан гэх хүсэл энэ ертөнцөд хөл тавьсан цагаас л надтай хамт байсан! Тууштай явсны дүнд хүсэл минь биелж, А.Баярцэцэг маань Холливүүдийн өргөн дэлгэцийн кинонд тоглосон анхны монгол хүн боллоо!

Энд бяцхан тайлбар хийхэд, манай жүжигчдээс холливүүдэд тоглосон гэдэг ч телевизийн олон ангит кино, Холливүүдийн өргөн дэлгэцийн уран сайхны кино хоёрын хооронд асар их ялгаа бий. Юутай ч монгол бүсгүй А.Баярцэцэг анх удаа Холливүүдийн өргөн дэлгэцийн уран сайхны кинонд тоглолоо! Мөнхөд уяатай Монгол нутаг, Монгол хүмүн мину!” хэмээн бичжээ.

Эрхэм залуусаа, Жилийн Жилд Жинхэнэ "DJ FESTIVAL” мэдрэмжийг өгдөг SUNRISE 2017 MONGOLIA™ 8 сарын 4 ны 20:00 цагаас 04:00 цагийн хооронд Үндэсний Соёл Амралтын Хүрээлэнд 30.000 залуусын эрч хүч, эв нэгдэл, хөгжмийн мэдрэмжээр нь нэгдүүлэхээр MNG EVENT™ ажиллаж байна.

Тусламжийн хүнсэнд дугаарлан зогсох хүмүүсийн зураг дунд намхан нуруутай ази хүү эмээнгүй харцаар харан зогсоно. Нэг л танил энэ хүүгийн царайг сайн аживал БНАСАУ-ын удирдагч Ким Жон Ун байх аж.

Миний зорилго өөрийн уур хилэн, үзэл бодлоо илэрхийлэхдээ татгалзах аргагүй эрх мэдэлтэй, удирдагч хэмээгдэх хүмүүсийн албан тушаалыг эсрэгээр нь үзүүлэх ...

Абдалла Ал Омари

Уг зургийг нягтлан ажваас АНУ-ын экс Ерөнхийлөгч Барак Обамагийн ядрангуй царай, ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин зэрэг дэлхийн хүчирхэг гүрнүүдийн удирдагчид дүрвэгсдийн цуваан дунд ядарч зутарсан төрхтэйгээр дүрслэгдсэнийг олж харав. Сирийн зураач, кино найруулагч Абдалла Ал Омарийн "Хөндүүр” хэмээх цуврал зураг нэлээд шуугиан тариад байгаа юм. "Эдийн засаг, зэвсэглэл, улс төрийн хүчирхэг гүрнүүдийн удирдагчид бидний гуталтай ижил төвшинд байгаагаар дүрсэлбэл хүмүүс хэрхэх бол гэж бодсон” хэмээн Абдалла Ал Омари хэлжээ.

"Миний эх оронд нүүрлээд буй аймшигт зүйл уур цухлыг минь хүргэж, эх оронгүй болсон бухимдал минь дээд цэгтээ тулсан. Өш хонзонгоо ийм "ялдам” урлаглаг байдлаар авахаар шийдсэн минь энэ. Миний зорилго өөрийн уур хилэн, үзэл бодлоо илэрхийлэхдээ татгалзах аргагүй эрх мэдэлтэй, удирдагч хэмээгдэх хүмүүсийн албан тушаалыг эсрэгээр нь үзүүлэх байлаа” хэмээн ярих Омари Сириэс дүрвэж эх оронгүй болсон 5 сая гаруй дүрвэгсдийн нэг юм. Омари дүрвэгсдийн асуудал, тэдний хямралын талаар хэвлэл мэдээллээр цацагдаж буй худал мэдээллийг өөрчлөх хэрэгтэй гэж боддог байна.

Сирийн нийслэл Дамаск хотноо 1986 онд төрсөн Абдалла Ал Омари 2012 онд нутаг нэгт Гассан Сибай, Фоуад Дадо нартай хамтарсан уран бүтээлийн үзэсгэлэнгээрээ урлагийн гараагаа эхлүүлжээ. Мөн онд шинэ залуу уран бүтээлчдийн шилдэг бүтээлийг үнэ хаялцуулан худалдаалдаг " Залуу цуглуулагч” дуудлага худалдаагаар түүний зурсан цөөнгүй хөрөг зураг өндөр үнээр худалдагдсан байна. Нутагтаа нэгэнт танигдсан авьяаслаг зураач залуу Омари 2015-2016 онд Лос Анжелес, Берлин хотуудад болсон алдарт Кристигийн дуудлага худалдаа болон Жусоорын дуудлага худалдаагаар нэлээд бүтээлээ өндөр үнэд хүргэн худалдсан нь түүний нэр хүнд, авьяас дэлхийд танигдаж эхэлсний баталгаа болсон юм. Омарид Бельги улсад улс төрийн орогнол олгосон бөгөөд тэрээр саяхнаас Брюссель хотноо амьдарч хүнд байдалд орсон улс орнуудын талаархи төсөөлөл, хүчирхэг хэмээгдэх гүрнүүдийн удирдагчдын дүр төрхийг эвдсэн цуврал зургуудаа бүтээн туурвиж байгаа аж.

Мөрийг нь дэрлэн унтах бяцхан охиноо тэврэн үүргэвч, гудас үүрсэн ядарч зутарсан төрхтэй шаргал үст цагаан арьст эр гэр бүлийнхнийхээ зургийг урдаа барьжээ.

Дэлхийн сая сая үзэгчдийг байлдан дагуулдаг "Авьаяслаг америкчууд” шоуны тайзнаа Монголын хүчтэн эр, бяраа гайхуулж байна. Түүнийг Баттогтохын Баттулга гэдэг. АНУ-ын Чикаго хотод ажиллаж, амьдардаг.

Циркийн урлагийн хүчний үзүүлбэр үзүүлж, эхний шатандаа түвэггүй тэнцсэн тэрбээр хоёрдугаарт шатанд үзүүлбэрээ илүү хүндрүүлж, сонирхолтой байдлаар хийжээ. Шүүгч Хайди Клум, Ховард Мандел нарыг тайзнаа урьж, үзүүлбэртээ оруулсан товч бичлэг "Авьяаслаг америкчууд” шоуны албан ёсны YouTube хуудсанд тавигдсан байна.

Хоёрдугаар шатанд үзүүлсэн Б.Баттулгын үзүүлбэр маргааш "NBC” сувгаар цацагдах юм байна.

Улсын дуурь, бүжгийн эрдмийн театрын тоглолтын 54 дэх улирлын хаалтын дуурь "Чингис хаан”. Төрийн шагналт Б.Шаравын "Чингис хаан” дуурийг тус театрын уран бүтээлчид энэ амралтын өдрүүдэд /2017.07.22, 23/ эгшиглүүлэх нь ээ. 

Хоёр бүлэг, зургаан үзэгдэлт уг дуурь нь анх 2003 оны тавдугаар сарын 3-ны өдөр Улсын дуурь, бүжгийн эрдмийн театрын тайзнаа болж байжээ. Дуурийн цомнолыг Ардын уран зохиолч П.Бадарч бичсэн бөгөөд Их Чингис хааны 1171-1189 он хүртэлх амьдрал, эв нөхөрлөл, тэмцэл тулалдааныг үзүүлжээ. Чингис хаан бага балчир насандаа өнчрөл, хагацал, зовлон зүдгүүр, бусдад басамжлагдах, доромжлогдох, баригдах тавигдахын бэрхийг үзсэн ч эх Өүлэний сургаал, өөрийн хатан зориг, мохошгүй тэмцэл, ухаанаараа Их гүрнээ байгуулж, хамаг Монгол улсаа сэргээн мандуулж, Их тулгар төрийг байгуулсан тухай өгүүлэх дуурь юм.

Мөн "Чингис хаан” дуурийг өнгөрсөн 53 дахь улиралд буюу 2016 оны зургадугаар сард Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Ч.Найдандорж шинэчлэн найруулж, удирдаач Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Н.Туулайхүү ажиллаж, үзэгч олны хүртээл болгосон билээ.

Linkin Park хамтлагийн дуучин Честер Беннингтон өчигдөр амиа хорлож хорвоог орхижээ. Түүний гэр бүлийнхэн, хамтлагийн гишүүд, фенүүдэд нь энэ мэдээ хүндээр тусч ийм шийдвэрт хүргэх юу тохиолдсоныг нь гайхаж байгаа аж.

Энэ жил 41 нас хүрсэн Честер гэртээ ганцаараа байхдаа унтлагийнхаа өрөөндөө хоолойгоо боомилон амиа хорлосон байдалтайгаар нас барсныг нь гэрийн үйлчлэгч нь олсон байна.

Хоёр гэрлэлтээс 6 хүүхэдтэй Честерийн хувьд хар тамхи, архинд донтож бөгөөд дотны найзуудынх нь тодорхойлсноор их хаалттай, дотогшоо зантай хүн байжээ. Linkin Park хамтлагийнхан бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ хамгийн сүүлд энэ сарын 7-нд Английн Бирмингхэмд тоглолт хийсэн юм. Честерийн бага болон өсвөр нас хүндхэн өнгөрсөн байдаг. Түүнийг 11-тэйд эцэг эх нь салснаар хүү кокайн зэрэг мансууруулах бодис хэрэглэх болж, үргэлжид архи үнэртүүлж явдаг байжээ. Энэ үе гэхдээ түүний амьдралын хамгийн хүнд хэсэг нь байгаагүй юм. Честер хүү 7 настайдаа өөрөөсөө хэд ах найз хөвгүүндээ хүчирхийлүүлж байсан гэдэг.

Анхны гэрлэлт нь бүтэлгүйтэж, хэсэг сэтгэл гутралд орж мансууруулах бодисын хэрэглээ нь аюултай түвшинд очиж байсан үе ч түүнд бий. Харин хоёр дахь гэрлэлтийнхээ дараа тэрээр амьдралаа дахин шинээр эхлүүлж, бүхий л муу зуршлаасаа ангижирна хэмээн гэр бүлийнхэн, хамтлагийнхан, фенүүддээ амлаж өөрчлөлтийг эхлүүлсэн нь 2007 он билээ. 

Linkin Park хамтлагийн хамгийн сүүлд гаргасан 6 дахь цомог болох One More нь энэ жилийн тавдугаар сард худалдаанд гарсан даруйдаа Биллбордын жагсаалтыг тэргүүлж, борлуулалт сайтай байлаа.

Честер Беннингтоны амиа хорлож нас барсанд дэлхийн одууд эмэгнэл илэрхийлцгээж байна. Тэд бүгд түүнийг одоо энэ дэлхийгээс илүү гайхалтай, тайван амгалан оронд очсон хэмээн итгэж байгаагаа бичицгээжээ.

Цахим хуудсаар тус хамтлагийнхан долоодугаар сарын 22-ны өдөр тоглолт хийнэ гэх мэдээлэл тархсан. Үүнийг ташаа мэдээлэл болохыг албан ёсоор мэдэгдлээ. Хандивын тоглолтын орлогыг түймэр унтраах техник багаж хэрэгсэл авахад дэмжлэг үзүүлж ОБЕГ-д хандивлах юм байна. Тус хандивын тоглолт наймдугаар сарын 5-нд Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд болох аж. Улс эх оронд тулгараад буй түймрийн гамшгийн эсрэг аянд "Хурд" хамтлаг нэгдэж хандивын тоглолт зохион байгуулах санаачлага гаргасан.

Сэтгүүлч. Ч.Зэвэг

Ардчилал бадарсан Монгол улсад адилхан эмч мэргэжилтэн гэж үздэг Монгол улсын хошин шогийнхонд хэдэн үг хэлэхэд буруутгахгүй байлгүй дээ.

M.Баярмагнай тэргүүтэй Монгол шогчид оо… та нараас би хэдэн зүйл асууя? "Эмэгтэйчүүдийн салтаа байцаах газар” гэсэн үүдний хаягийг Өвөр Монголын аль эмнэлэгт үзэв ээ? Өвөр Монголд бол үүдний хаягийг тусгай хянах албан газраас зөв бурууг нь хянаж үзээд Монгол бичгийг нь дээд талд нь Хятад бичгийг нь доод талд нь бичиж хаддаг хуультай юм. Төвдөд бол төвд үсгийг нь дээд талд нь гэх мэт дундад улсад үндэстэн орон нутгийн хууль гэж байдаг юм. Энэ хуулийг ямар нэгэн байгууллага зөрчихөд хүрвэл үйл ажиллагааны эрхийг хасаж үүдийг хаадаг юм.

Монгол уламжлалт эмнэлэгт анагаах ухааны есөн мод гэж байдаг. Энэ нь 9 модноос 47 салаа гарч 224 навч, 2 цэцэг 3 үр ургасанаар зүйрлэж хэдэн зуун жилийн турш манай дээдэс Монгол анагаах ухааныг эрүүл бие оношлох ухаан эмчлэх аргатай нь энэхүү 9 модоор зүйрлэж заан сургаах арга зүйгээ уламжласаар ирсэн билээ. Иймээс Өвөр Монголд эмнэлэгээ нэг мод гэж үзээд доторх тасгуудыг салаа гэж нэрлэдэг юм. Жишээ нь: Таван эрхтний салаа, эмэгтэйчүүдийн салаа, хүүхдийн салаа гэх мэт хэрвээ та нар нүдээрээ үзсэн бол салаа гэсэн монгол үсгийг салтаа гэж буруу уншсан байна.

Бас та нарын хэлдэг зайрмагийг "мөсөн мөлжүүр гэнэ” гэдэг чинь мөсийг яс мөлжихтэй адил мөлжихийг хэлж байгаа юм бишээ "мөсмөлж” гэсэн үг ээ… мөс арай болоогүй байгаа үеийг хэлдэг юм. Харин зайрмаг гэдэг чинь усны дээгүүр өрөм шиг юм тогтож зайр суухыг хэлдэг юм биш үү… Тиймээс зайрмаг гэдэг үг чинь гадуураа мөсөөр хучигдсан дотроо шингэнтэй юм уу эсхүл дээгүүрээ өрөм сууж хөлдсөн усыг хэлэх юм шиг санагдана. Хоёр хэрээ нэгнийхээ харийг гайхав гэдэг шиг мэдэхгүй юм даа… Монгол үгэнд мөсмөлжтэй адилхан үг олон байдаг.

Бас бялууг Өвөрмонголчууд насан баярын боов гэдэг гээд их инээлдэх юм даа… Өвөрмонголд бялууг зөөхийтэй боов гэдэг юмаа, ер нь боов гэдэг чинь боожгойг хэлж байгаа юм бишээ… түүхээс аваад бүлдэгийг боов гэж бичсэн ном судар байдаггүй юм. Боов иддэг боовоороо … … одоо болсон. Харин та нар чинь бүлдэгээ иддэг боовоороо нэрлэчихээд хүнийг элэглэдэг чинь хачин санагдана.

Хэрэв та нар дээрх үгүүдийг хүнээс сонссон бол лав Цэвэр Монгол хүнээс сонсоогүй байх. Монгол хүн бол арай тэгэж өөрийн үндэстэндээ оргүй юм хэлэхгүй байхаа. Өөр үндэстэний нэг нөхөр юм уу эсхүл нөгөө эрлийз хурлийз нь өвөр, ар хоёр Монголын дунд яс хаясаныг олж аваад нэг их юм болгоод хошин шог зохиогоод алаг махны тасархай алтан ясны хэлтэрхийгээ муулж улсаараа үзээд инээлцэж суух нь зохисгүй ээ? Одоо бол дэлхийд тархсан монголчууд нэг нэгнээсээ үгүй дутуугаа нөхөж эв дүнжинтэй байх нь чухал болохоос хамаг монголыг хагацуулан салгах үг яриа үйл ажиллагаа явуулж байгаа хүмүүсийг бол миний хувьд монголчуудыг эвлэрэн нийлэхээс айдаг хүний үйл ажиллагаа боддог. Монгол үгэнд бичгийн үг, хар ярианы үг гэж байдаг юмаа. Монгол хэл баялаг шүү дээ…

Өвөр Монголд бол та нарын хэлдэг боов гэдгийг чинь гэхэд хар ярианы үгэнд, хүүхэд үед нь мөнжөө, боожгой, бөөсөг, боов, чавга, үзэм, насма /хамрын тамхи гэсэн төвд үг/, шомбог, хувалз гэх мэтээр өхөөрдөн хэлдэг. Том хүн болоход нь халдаг, бүлдэг, шодой, балдага гэдэг. Өтөлсөн хүнийхийг бол муу мах, уруу царайт, нөгөөдөх гэх мэтээр зөвхөн эр бэлгийг хүртэл ийм олон янзаар насыг тааруулан, үйл ажиллагаанд тохируулан нэрлэдэг боловч бичигт бичихдээ эр бэлэг буюу бэлэг эрхтэн гэж бичдэг. Боов гэдэг чинь эр бэлгийн тогтоосон нэр биш шүү. … боов гэж хэлбэл иддэг боов … байх ёстой. Харин хүүхдэд боовыг чинь авна гэвэл бөөсгийг чинь авна гэж хүүхдийг айлгасан үг болж мэднэ.

Монгол улс бол халх ястнаар гол болсон болохоор зарим газрын хүмүүс Монгол улсыг халх улс гэдэг юм. Халх Монгол ах дүү нар минь ээ… оюуны эмч байх ёстой Монгол уран бүтээлч, хошин шогийнхон минь… та нар бол дэлхийн Монголчуудын дуурайлал байх ёстой. Та нар бол Монголчуудын голомтон дээр байгаа хүмүүс шүү. Та нарыг дэлхийн бүх Монголчууд харж байгаа. Та нараас их юм сурч оюун тархиа зөв байлгаж Монгол хүн Монголоороо байх дархлааг дэлхийн өнцөг буланд дэлүү шиг наалдсан Монгол хүмүүс Та нараас … сурахыг хичээдэг шүү.

Та нар минь Монгол бичиг, түүх, ёс заншлаа сайн уншихгүйгээр крилл бичигтэй, хэдхэн хар ярианы үгтэй байж болохгүй ээ, Монгол үг баялаг шүү… хар ярианы үг … … нэг юмыг олон … хэлдэг юмаа. Бидний түүх зан үйл шашин шүтлэг эм эмнэлэг бүхий юмаа Монгол бичиг дээрээ Монгол бичгийн хэлээр боловсон сайхан хэллэгээр бичээстэй буй. Та нар адаглаад Монгол бичгээрээ Монголын түүх, дээр үеийн уран зохиолуудыг унших хэрэгтэй байна. Тэгвэл та нарын хэлээд байгаа хэлний ядуурал чинь үндэснээсээ эмчлэгдэнэ. Тийм үгүйгээр салаа салтааг хоёрыг ялгахгүй байж Монгол бичгийг язгуур үндэс дагавартай нь өсөх наснаасаа сурсан, Монгол түүхээ уул эх бичгээр нь уншсан Өвөр Монгол ах дүү нараа доош хийж элдвээр муулж оргүй худал үгүүд зохиож хошин шог гаргаад улсаараа инээлдэж суугааг хажуугаас чинь харийнхан хараад өмдгүй нь өвдөг цоорхойгоо элэглэв гэж хэлэх вий дээ.

http://www.ugluu.mn/285487.html

Өвөр Монголын эмч З. Сүхээ

УДБЭТ-ын гоцлол дуучин, гавьяат жүжигчин Э.Амартүвшин ирэх сард Италийн хамгийн эртний тайз гэгддэг Арена Ди Веронад Ж.Вердийн "Риголетто” дуурийн Риголеттогийн ариг дуулах гэж байна.

Уг бүтээлийг Италийн шилдэг найруулагчдын нэг Иво Гуэрра найруулан тавьж байгаа бөгөөд Италийн Лусса хотын Жиллио театрын уран сайхны удирдагч, удирдаач БНСУ-ын Тэгү хотын симфони оркестрын ерөнхий удирдаач Жулиан Ковачев удирдах гэнэ.

Риголеттогийн дүрд Э.Амартүвшин ирэх сарын 1, 7-нд, Испани гаралтай алдарт баритон Карлос Алварез 14, 19-нд дуулах бол өнөө цагийн бүх дэлхийн алдарт баритон хэмээгддэг Лео Нуччи  27-нд дуулах юм байна. 

Алексей Баталов амьдралтай салах ёс гүйцэтгэхээсээ долоо хоногийн өмнө "Долоо хоног” сэтгүүлд ярилцлага өгчээ. Тэрээр сүүлчийн ярилцлагадаа хүүхэд нас, дайн, урлагтай хэрхэн холбогдсон, хайртай дүр, Анна Ахматовагийн тухай гээд бүгдийг нэг дор санан дурсахыг хүссэн мэт өргөн сэдвээр яриа өрнүүлсэн байна. "Амьдрал нулимсанд дургүй” киноны Гошагийн дүрээр Монголын үзэгчдийн сэтгэл зүрхэнд мөнхөрсөн алдарт жүжигчний сүүлчийн ярилцлагыг хүлээн авна уу. 

-Үгүй... Хэзээ ч үгүй шүү. Хэрвээ хүмүүс миний нэрээр хандив гуйж байгаа бол тэд луйварчид гэсэн үг. Би бусдаас бадар барьтлаа ядуурчихаагүй байна. Хэрэгцээ шаардлагатай зүйл надад бүгд бий. Харин зарим нэг ахмад жүжигчид үнэхээр хэцүү амьдарч байгаагааг харахаар бурхныг зүхмээр санагдах юм. Таны ярьсан зүйлийн талаар олж мэдээд сэтгэлээр унасан шүү. Надад хэзээ ч хийж чадахгүй зүйлс гэж бий. Мөнгө олохын тулд сурталчилгаанд тоглох, жижигхэн дүрийн санал хүлээж авах гэх мэт. Үүн шиг шүтэн бишрэгч, дэмжигчдээсээ хэзээ ч мөнгө гуйж чадахгүй. Тэгээд амьдрал ийм хэцүү байхад шүү. 

-Таныг саяхан дурсамжийн номоо бичиж дууссан гэж сонссон. Та чинь язгууртан удамтай юм гэв үү?

-Энэ үнээн. Би өөрөө ч эхэндээ энэ талаар мэдээгүй. 1930-аад оны үед, намайг жаахан хүүхэд байхад Владимирт аваачиж, өвөө, эмээтэй минь золгуулж байсан юм гэнэ лээ. Тэр үед энэ талаар ярих хориотой байсан. Ялангуяа эмээгийн маань тал хотдоо нэртэй хүмүүс байсан гэдэг. Эмээ Нина Васильевна шүдний эмч, өвөө Антон Александрович мал эмнэлгийн дарга байлаа. Ээж минь (жүжигчин Нина Ольшевская) намайг төрүүлэх гэж Владимирт ирж, бага нас маань энэ жижиг хотод өнгөрсөн юм. Өвөө, эмээ хоёр маань таны хэлснээр язгууртан удамтай байсан, түүнээс болоод 1937 оны хэлмэгдүүлэлтэд өртөцгөөсөн дөө. Өвөө шоронд нас барж, эмээ лагерьт 10 жил хоригдсон... Мэдээж, хүүхдүүд бидэнд  энэ талаар хэлэлгүй өнгөрсөн байлгүй яах вэ.

-Та Владимирт төрсөн мөртлөө өөрийгөө Москвагийнх гэдэг байх нь ээ?

-Тийм ээ. Хүүхэд нас минь Москвад өнгөрсөн болохоор тэр. Бүр нарийн ярих юм бол Урлагийн театрын хавьцаа тоглож өсчээ. Ээжээс гадна аав Владимир Баталов, авга ах Николай Баталов, Виктор Станицын, авга эгч Ольга Андровская гээд олон хүн театрт ажиллаж байсан.

Аав ээж хоёр минь намайг гурван настай байхад салж, удалгүй зохиолч Виктор Ардов ээжтэй минь сууснаар бид Зохиолчдын байр руу нүүсэн гэдэг. Би жаахан болохоор юу ч санахгүй, Викторыг л ааваа гэж бодно. Том болж, учрыг мэдсэн хойноо ч өөрөөр дуудаж үзээгүй дээ.  Бага байхад гэрт минь ирдэг байсан гайхалтай хүмүүсийг яаж мартаж чадах билээ. Юрий Олеша үлгэр уншиж өгдөг байсан. Михайл Булгаков гөлөгтэй минь тоглоод л... Дээд давхарт Осип Мандельштам амьдардаг байлаа. Гэтэл Анна Ахматоваг зочилж ирээд байх үед Осипыг баривчилж, тэр мөртөө "шалгалт явуулж байна” гэдэг нэрээр А.Ахматоваг шөнө болтол гаргалгүй хорьж байж билээ. 

-Миний бодлоор бол хүүхэд байхаасаа л жүжиглэх авьяастай байсан шиг байгаа юм. Тэр үед зохиолчид зундаа амрах зорилгоор цэцэрлэг тохижуулдаг байсан. Хүүхдүүд нь тэнд тоглоно. Тэр үед би уур амьсгалыг гоё болгох гэж ус зөөдөг хүнээс морийг нь гуйж унаад хүүхдүүдийн өмнө гарч өөрийгөө хаан болсон мэтээр аягладаг байж билээ. Олон нийтийн өмнө гарах зүйл сэтгэж байгаа нь тэр. Морь гэж хөгшин, хариугүй муу ч надад бол жинхэнэ хааны хүлэг шиг санагддаг байсан юм. Тэр үед ирээдүйн эхнэрээ анх харж, догдолж байж билээ. Тэр минь ч тэр үед хүүхэд байсан...

-Дайныг сайн санадаг уу?

-12 настай байсан болохоор сайн санадаг. Агаарын довтолгооны анхны түгшүүр өгч байсныг санаж байна. Хүмүүс айдаст автацгааж, бүгд л метро руу зүглэж билээ. Эхэндээ бол Москвагаас явахыг хүсээгүй. Гэвч бага дүү Боря ой хагастай, дунд дүү Миша дөрөв ч хүрээгүй жаахан байсан учраас явахаас аргагүй болсон. Дайн эхлэх үед бүгд л "Дайн удахгүй, манай ялалтаар дуусна” гэж ярьцгаадаг байв. Гэтэл дүрвэх болж билээ. Нүүлгэн шилжүүлэлт явагдсан юм. тэгээд илчит тэргэнд суугаад Свердловск, Уфа, Казань гээд л явсан. Сонсоход хачин байж магадгүй ч энэ хүнд хэцүү долоо хоног намайг анх удаа шүлэг бичихэд хүргэсэн юм даа. Галт тэрэгний гуравдугаар давхрын сандал дээр гарч хэвтэх тэр үед "Галт тэрэг намайг бүүвэйлнэ. Кино дэлгэц шиг харанхуй цонхны цаана, Хөрст дэлхий манантан эргэлдэнэ” гэсэн мөр шууд толгойд бууж билээ. Хожим Анна Ахматова миний уран бүтээлээ туурвидаг дэвтрийг ээжид үзүүлээд "Энэ шүлгүүд” гэж хэлж байсан. Түүн шиг алдартай яруу найрагчийн хувьд миний бичмэлийг "шүлэг” гэсэн нь их том үнэлгээ байж.
За тэгээд хотоос хот дамжин дүрвэсээр Бугульма гэдэг хотод хүрлээ. Өлсгөлөн гэдэг зүйлийг өмнө нь би хэзээ ч мэдэрч байгаагүй ч тэнд жинхэнэ утгаар нь амсч билээ. Амьд үлдэхийн тулд юу ч хамаагүй иддэг байв. Бас тамхи татахыг оролдож байлаа. Өмнө нь энэ талаар ярих боломж олдож байгаагүй юм байна шүү.        

-Бугульмагийнхан таныг хүүхэд байхдаа манай хотод байсан гээд их бахархдаг юм байна лээ. Хотынхоо театрыг таны нэрээр нэрлэсэн. Байгуулахад нь таны ээжийн нөлөө их байсан гэдэг?

-Тийм ээ. Театртай холбогдох болсон түүх минь ээжтэй салшгүй холбоотой. Энэ театр чинь эхлээд хоёр давхар, улаан булан л байсан юм. Улаан армид мордогсдыг гаргаж өгөх ёслол болдог, зарим нэг нь хүмүүсийг цуглуулаад илбэ мэтийг үзүлэхийг оролддог газар. Харин дараа нь ёстой жинхэнэ театр болсон.

Их олон цагаар орчуулга хийгээд суучихдаг хүн байсан. Өөрөө үүнийгээ ажилгүй хүний үйл гэдэг ч үнэн хэрэгтээ их хүнд хөдөлмөр байсан юм. Хүүхдүүд болсон хойно үймүүлэх удаа гарна. Тэр үед "Би та нарт энэ талаар хэлж өгөөгүй санагдна...” гэж байгаад сургамж хайрладаг байсныг нь санаж байна. Зочид их ирнэ, хөзөр тоглоно. Мөнгөөр тоглох ч хэмжээ нь их биш. 

Утга зохиолын луухгарууд болох Мандельштам, Ильф, Светлов, Олеша нар манай хөршүүд байсан. Зочдын өрөөний гол хэсэгт хүндэт зочдод зориулсан том буйдан байрлуулчихсан, тэнд нь зохиолчид голдуу сууж байдаг сан. Хүүхдүүд бид бол тийшээ ойртох ч эрхгүй. Анна Ахматова нүүж ирснээсээ хойш энэ буйдангийн гол эзэн нь болсон. Кофе уугаад л, хүмүүстэй ярилцаад л. Тэр их өвөрмөц хүн байсан. Чёлктой, дээр үеийн бошинз өмсөнө. Удаан хөдөлгөөнтэй. 

Түүний талаар сайн мэдэхгүй ч ямар ч байсан Ленинградаас ирсэн гэдгийг нь санаад байдаг юм. Дайнаас өмнө ээж Анна хоёр намайг тийш нь авч явж байлаа. Тэр буцаж ирээд бидэнтэй байнга л ойр амьдарсан даа, хөөрхий. Эхлээд зохиолчдын байранд, дараа нь хожим миний аав болсон зохиолч Виктор Ардовын амьдарч байсан байранд нүүж очсон. 

-Таныг түүнтэй хамт гудамжаар явахыг хараад хүмүүс хоргоодог л байсан байх даа?

-Танд сонин санагдаж магадгүй, гэхдээ тэр үед түүний шүлгүүдийг мэддэггүй хүн олон байсан юм шүү дээ. Хамт явахын тухайд бол их сонирхолтой байсан. Янз бүрийн юм ярьж өгөөд л явна. Жишээ нь, Горькийн гудамжийг Горькийн гэхгүй, Тверийн гэж хэлнэ. Кировын гудамжийг Мясницкийн гудам гэх жишээтэй. Такси зогсоосон ч жолоочид ингэж л хэлнэ. Энэ нь одоо бодоход  танин мэдэхүйн ач холбогдолтой байж. 
Ээжийн минь гар дээр бурхан болсон юм шүү дээ. Өглөөний цайны дараа ээжтэй минь хамт юм ярьж сууж байгаад "түр явчихаад ирье” гээд маш тайван босч угаалгынхаа өрөө рүү орсон гэдэг. Ирэхгүй болохоор нь хойноос нь ортол шалан дээр хөдөлгөөнгүй хэвтэж байсан гэсэн. Түргэнийхэн ирээд инфакт болсон гэж оношилсон байдаг.

-Та "Амьдрал нулимсанд дургүй” киноны Гошад тоглож байхдаа агуу бүтээл, үзэгчдийн сэтгэлд шингэсэн дүр болно гэдгийг нь мэдэж байсан уу? 

-Юу ч мэдээгүй. Зураг авалтын үеэр намайг "Үнэхээр мундаг тоглож байна” гэж орилж хашхирах ч юм уу баярлаж, бахархсан зүйлгүй болохоор арга ч үгүй юм. Гоша үзэгчдийн сэтгэлд илүү ойр байдгийн шалтгаан бол эмэгтэй үзэгчдийн ихэд таашаадаг тэрхүү "аз жаргалтай төгсгөл”-ийг оруулж өгсөн кино зохиол нь өөрөө юм болов уу. 

Дашрамд дурьдахад, би энэ кинонд анхнаасаа тоглох бодолгүй байсан юм шүү дээ. 70-аад он бол би жүжигчний карьераа дуусгахаар шийдээд байсан үе. Улс төрд орох бодолтой байсан юм. Намын байгууллагад нарийн бичгийн даргаар ажиллах санал ирсэн болохоор Кино урлагийн их сургуулийн ажлаа ч ерөнхийдөө болих тийшээ хандаж байв. Тийм болохоор В.Меньшовыг анх утасдахад татгалзсан. Гэвч мань хүн цөхрөлтгүй хөөцөлдсөөр, натурт олон хоногоор гарахгүй , сургуулийн захиргаанаас бүх зөвшөөрлийг авчихна хэмээн ятгасаар байсан юм. 

Мөн Гошагийн дүр бол миний өмнө нь тоглож байсан "Нэг жилийн есөн өдөр” киноны эрдэмтэн Герасимов, "Өнөр гэр бүл” киноны Алексей нарын аль, алиных нь шинж чанарыг агуулсан "алтан гартай” ажилчны дүр гэж хэлж билээ. Түүний хичээл зүтгэл үр дүнд хүрч би зөвшөөрсөн. Тухайн үед энэ кино миний жүжигчний амьдралд ямар итгэмээргүй том эргэлт гаргахыг мэдээгүй.